تبیین کیفیت تعلق جعل به ماهیات

شخص متصور وقتی که یک صورت ذهنی در نفسش نقش می‌بندد حکم به ‌وجود خارجی برای این صورت ذهنی نمی‌کند، تا وقتی که آن صورت ذهنی را در خارج محقق کند، وقتی که صورت ذهنی را با خارج محقق کرد و به آن نقشه و خریطه‌ای که صورت ذهنی او بود نگاه کرد یعنی منطبقٌ علیه صورت ذهنی او بود آن‌وقت می‌گوید که این نقشۀ من وجود خارجی دارد، نگاه کن. شما به آن نقشی که کشیده نگاه می‌کنید مثلاً اطاق، هال، دیوار، حیاط، درخت، حوض، طاقچه، کمد، بالکن و دیوار کشیده است، تمام اینهایی که شما نگاه می‌کنید می‌گوید که این همانی است که من برای شما کشیدم و حکم به اتحاد بین معلوم بالذات و بین معلوم بالعرض [یعنی] آنچه که الآن در این خریطه تعیین کرده است می‌کنید. حالا هنوز این نقشه و این خریطه صورت عینی خارج ندارد و نرفته آن منزل را بسازد بلکه فقط در عالم نقشه و در عالم نقش این صورت خارجی پیدا کرده است.

بنابراین آن شخصی که خوابی را می‌بیند و در خواب با فردی ملاقات می‌کند وقتی که صبح از خواب برمی‌خیزد یک واقعیتی را در وجود خودش احساس می‌کند، آن واقعیت عبارت از اتحاد بین معلوم بالذات و معلوم بالعرض در عالم مثال است. دقت کنید داریم به مطلب می‌رسیم!

علت دعوت به کتمان خواب حضرت یوسف، توسط حضرت یعقوب

مثلاً برای شما خواب و رؤیا را بیان می‌کند:

﴿إِذۡ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَٰٓأَبَتِ إِنِّي رَأَيۡتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوۡكَبٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ رَأَيۡتُهُمۡ لِي سَٰجِدِينَ﴾.¹

رؤیا دیده است، خب این رؤیایی را که آمده بیان بکند چرا شما تصورات ذهنی را برای یک نفر بیان نمی‌کنید؟! چون آن صورت ذهنی است. من‌باب‌مثال همه، ازجمله خود من، در عالم تصور و در عالم خلق ذهنی تصور کنید که الآن یازده ستاره و قمر و شمس در حال سجده افتادند و برای من دارند الآن سجده می‌کنند، یا برای هرکدامتان‌ دارند سجده می‌کنند، شما تا من این را گفتم تصور کردید، خب حالا این را می‌روید بیان بکنید؟! نه، چرا بیان نمی‌کنید؟! چون صورت خارجی ندارد و حکم به اتحاد نمی‌کنید، خلق ذهن است، درست شد؟! تمام چیزهایی را که ما می‌رویم نقل می‌کنیم همه مثل همین است ها، منتها خیال می‌کنیم صورت خارجی دارد بلکه همه یافته‌های ذهن است! این با من بد است، این با من خوب است، این پشت سر من حرف زد، این چه‌کار کرد، همۀ اینها تخیلات است، صدتایک‌غاز هم نمی‌ارزد! 99 تا خراب است، حال یکی از آن اگر [صحیح باشد].