تحلیل کیفیت جعل و ترتب آن بر وجود یا ماهیت

لابشرط مقسمی مثل صوت

تلمیذ: ...

استاد: ما در لابشرط مقسمی یک معنای مبهم درنظر می‌گیریم آن معنای مبهم که لابشرط مقسمی هست. آن معنا در صور مختلفۀ قسم درمی‌آید. لابشرط مقسمی مثل صوت است. کلمه یا حرف است یا فعل و اسم. آن کلمه چیست؟ صوتٌ یخرجُ مِن الفم این می‌شود: لابشرط مقسمی یعنی صوتٌ یخرجُ مِن الفم یا به شکل حرف است یا دارای خصوصیات خاص است که در آن رعایت زمان گذشته حال آینده شده این می‌شود: فعل یااینکه دارای حقیقت اسقلالیه است این می‌شود: اسم. هرکدام اینها بشرط‌شیء می‌شوند و آن می‌شود: لابشرط مقسمی.

بنابراین وقتی که می‌گویم: «ز» این صوتی که «ز» دارد از دهان من خارج می‌شود، این می‌شود: مقسم. ولی این ـ در زید ـ صوتی که اول از دهان من به شکل «ز» درآمد و بعد این صوت تغییر پیدا کرد به شکل «ی» درآمد و بعد تغییر پیدا کرد و به شکل «د» درآمد آیا همۀ اینها یک حقیقت است یا حقیقت‌های مختلف است؟! یک حقیقت است. این حقیقتی که از دهان من خارج شد یک هواست یا دو هواست؟ یک هواست ولی در شرایط مختلف که قرار می‌گیرد صور مختلف پیدا می‌کند؛ همین هوا وقتی که من دهنم را می‌بندم «ز» می‌شود و وقتی که دهانم را یک‌خرده باز می‌کنم صدای «ی» می‌دهد و وقتی زبان را به سقف دهان می‌چسبانم صدای «د» می‌دهد و همین‌طور تمام 28 یا 30 حروفی که درمی‌آید برای شرایط مختلفی است که این هوا در بیرون آمدن به خودش می‌گیرد. والاّ من با دست خودم حروف درست نمی‌کنم یا با گوشم حروف درست نمی‌کنم تمام این سی حرفِ زبان فارسی یا صد و خرده‌ای حرف‌ چینی یک حقیقت است که آن حقیقت در شرایط مختلف آمده است ما حتی بعضی چیزها داریم که در فارسی نیست. ما در فارسی «فاء» داریم و «واو» داریم اما در چینی یک صدا بین «فاء، واو» هست که آنها خوب می‌توانند تلفظ کنند ولی ما نمی‌توانیم.