حقیقت علم الهی و کیفیت صور علمیه

تلمیذ: ... عمومیت ندارد که ... بخواهد بزرگ بشود!

استاد: آنجا دیگر بله، مشترک‌المنافع است!! می‌گوید که به ما هزارتا وعده دادند که این‌طوری است، آنجایش این‌طوری است، کله‌اش در مغرب هست و ناخن پایش در مشرق هست! شما دیگر ببینید بقیۀ مسائل چند فرسخ است!! بین زانو و پاهایش خیال می‌کنم دو هزار فرسخ باشد!! چون بین این‌طرف کرۀ زمین تا آن‌طرف کرۀ زمین تقریباً حدود بیست هزار کیلومتر است هان؟! یا بیشتر است؟! بیست هزار کیلومتر است، چهل هزارتا دور زمین، بیست هزار کیلومتر است. اگر مشرق و مغرب را حساب کنیم از این بیست هزار کیلومتر دو هزار کیلومتر به زانو می‌افتد و هزار کیلومترش به کله می‌افتد. این‌طور نیست آقا سید ...؟! بقیۀ توضیحات را باید حضرت‌عالی بروید و امشب اندازه بگیرید که حورالعین این غول بی ‌شاخ و دمی که خدا می‌خواهد روز قیامت به ما بدهد از حالا تکلیفمان را بدانیم که چه‌کار کنیم؟ ایشان چند برابر می‌شود؟

لذت عبارت از یک صورت برزخیه

مشکک بودن لذت

اما آن کسی که به حقایق علمی رسیده و متوجه شده که اصلاً هرچه مراتب علمی در انسان بالاتر برود مرتبۀ لذت بالاتر می‌رود و اصلاً لذت عبارت از یک صورت برزخیه است و حقیقتش همین‌طور رو به اشتداد است و در مقولۀ تشکیک به لذات ملکوتیه و جبروتیه و لاهوتیه می‌رسد و بعد به جایی می‌رسد که می‌فرماید: «إلهى مَن ذا الَّذى ذاقَ حَلاوةَ مَحبتکَ فَرامَ مِنکَ بَدلاً؟»¹ خدا که دیگر حورالعین نیست! اگر [حورالعین] بر فرض تصورات اینها این و آن باشد که خدا این حرف‌ها را ندارد. امام سجاد علیه‌السّلام می‌فرماید: این لذت مصاحبت و مؤانست با تو در یک مرتبه‌ای است که دیگر به غیر از آن مرتبه نمی‌شود تصور کرد. دیگر شخص نمی‌تواند تصور کند. این را کنار روایاتی بگذارید که از امام صادق علیه‌السّلام آمده است بر اینکه وقتی که مؤمن در عالم قیامت به مراتب پروردگار و اسماء و صفات صعود می‌کند مدام افراد، حورالعین، غلمان و امثال‌ذلک از خدا تقاضا می‌کنند که ما برای این آمده‌ایم اما او ما را سر کار گذاشته و پیش تو آمده است پس وضع ما در اینجا چیست؟ خدا می‌گوید که بابا برو یک سری به اینجا بزن و خلاصه یک دستی به سر آنها بکش و برگرد. روایاتش هست و مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ هم در معادشناسی روایاتش را آورده‌اند که می‌آید و تااینکه آنها می‌آیند با او مشغول بشوند یک‌مرتبه دوباره برمی‌گردد و به آنجایی می‌رود که دیگر اصلاً نمی‌شود برای آن تصور بشود و همین حرفی است که بقیۀ از بزرگان زدند: