
حقیقت علم و حضور در عوالم وجود
تفاوت ادراک عینی و علمی در حوادث گذشته و آینده
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین تفاوتهای بنیادین میان «علم» و «حضور» در نفس انسان میپردازند. بحث با تحلیل کیفیتِ نقش بستن صورتهای علمی در نفس آغاز میشود و این پرسش را مطرح میکند که چرا انسان نسبت به حوادث گذشته یا آینده، گاهی تنها به «اطلاع» دست مییابد و گاهی «حضور فعال» دارد. استاد با تفکیک میان معلوم بالذات و معلوم بالعرض، توضیح میدهند که چگونه اتحاد نفس با یک واقعه، موجب بقای آن در وجود انسان میشود، بهگونهای که زمان نمیتواند آن را محو کند. در ادامه، تفاوتِ ادراکِ فیلم، خواب و شهودِ حضوریِ اولیاء الهی بررسی شده و این نکته تبیین میشود که چگونه امام و عارف کامل، نسبت به حوادثِ هنوز واقعنشده، احساسِ حضورِ عینی دارند. این مباحث در نهایت به حل تعارضاتِ روایی پیرامون علم امام و حالاتِ تربیتیِ پیامبر اکرم (ص) در مسیر کمال و بقاء ختم میشود.
حقیقت علم و حضور در عوالم وجود
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین تفاوتهای بنیادین میان «علم» و «حضور» در نفس انسان میپردازند. بحث با تحلیل کیفیتِ نقش بستن صورتهای علمی در نفس آغاز میشود و این پرسش را مطرح میکند که چرا انسان نسبت به حوادث گذشته یا آینده، گاهی تنها به «اطلاع» دست مییابد و گاهی «حضور فعال» دارد. استاد با تفکیک میان معلوم بالذات و معلوم بالعرض، توضیح میدهند که چگونه اتحاد نفس با یک واقعه، موجب بقای آن در وجود انسان میشود، بهگونهای که زمان نمیتواند آن را محو کند. در ادامه، تفاوتِ ادراکِ فیلم، خواب و شهودِ حضوریِ اولیاء الهی بررسی شده و این نکته تبیین میشود که چگونه امام و عارف کامل، نسبت به حوادثِ هنوز واقعنشده، احساسِ حضورِ عینی دارند. این مباحث در نهایت به حل تعارضاتِ روایی پیرامون علم امام و حالاتِ تربیتیِ پیامبر اکرم (ص) در مسیر کمال و بقاء ختم میشود.
حقیقت علم و حضور در عوالم وجود
7بنابراین بهواسطۀ اتحادی که بین انسان و حقایق ـ ولو حقایق ماضی باشد ـ پیدا کرده است، نفس همان اتحادی است که با حقایق فعلیه انسان پیدا میکند، چرا؟ چون وجود او با آن حقیقت علمیهای که قبلاً تحقق پیدا کرده است متحد شده است. حالا از اینجا میخواهیم سراغ بعد برویم. اینجا محل حرکت ماست. این چیزی را که قبل گفتیم روشن شد؟ کاملاً مانند فعلی است و از اینجا میخواهیم سراغ بعد برویم.
اگر همین فعلی که ـ فرض کنید ـ یک ماه گذشته [انجام شده است و] برای شما فیلم و تصویرش را میگذارند، احساسی که شما نسبت به این دارید چه احساسی است؟ یک احساس عالمیت است که به این علم دارید در عین یک نوع دوئیت و بینویت بین خودتان و آن فعل. شما که نبودید فقط اطلاع دارید. حالا اگر فرض کنید نفس همین حادثهای که یک ماه قبل اتفاق میافتد یک ماه بعد اتفاق میافتد و فیلمش را که یک ماه بعد میخواهد اتفاق بیفتد برای شما بگذارند، چه فرقی میکند؟ هیچ، هیچ تفاوتی ندارد. شما با این فیلمی که الآن برای شما میگذارند قضیهای عیناً در یک هفتۀ دیگر میخواهد اتفاق بیفتد مثلاً یک قتلی میخواهد اتفاق بیفتند و کاملاً عین همان صورتی که در یک هفتۀ قبل اتفاق افتاده است را میخواهند عیناً در هفتۀ بعد اجرا کنند و در این مسئله ما شکی نداریم، فیلمی تهیه میکنند که شخصی را میآورند فرض کنید که قاتلی بوده است، شخص اعدامی بوده است و میخواهند اعدامش کنند، این شخص را میآورند و بعد با این خصوصیات، یک فرد معیّن دارای خصوصیات معیّن، همان فردی که میخواهد هفتۀ دیگر این عمل را انجام دهد الآن بهصورت نمایشی آن عمل را انجام میدهد و از او فیلم میگیرند فقط تنها چیزی که هست این است که او را نمیزند، آن زدنش را برای هفتۀ بعد میگذارد، تمام خصوصیات هست. به شما میگویند که آقا ما یک هفتۀ دیگر یک شخص اعدامی و قاتلی را که باید اعدام شود، اعدام میکنیم عیناً به همان کیفیتی که شما در این فیلم دیدید و شما در این شک ندارید که این قضیه انجام خواهد شد و میدانید بدون سر سوزنی اختلاف به عینه انجام خواهد شد.
