
حقیقت علم و حضور در عوالم وجود
تفاوت ادراک عینی و علمی در حوادث گذشته و آینده
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین تفاوتهای بنیادین میان «علم» و «حضور» در نفس انسان میپردازند. بحث با تحلیل کیفیتِ نقش بستن صورتهای علمی در نفس آغاز میشود و این پرسش را مطرح میکند که چرا انسان نسبت به حوادث گذشته یا آینده، گاهی تنها به «اطلاع» دست مییابد و گاهی «حضور فعال» دارد. استاد با تفکیک میان معلوم بالذات و معلوم بالعرض، توضیح میدهند که چگونه اتحاد نفس با یک واقعه، موجب بقای آن در وجود انسان میشود، بهگونهای که زمان نمیتواند آن را محو کند. در ادامه، تفاوتِ ادراکِ فیلم، خواب و شهودِ حضوریِ اولیاء الهی بررسی شده و این نکته تبیین میشود که چگونه امام و عارف کامل، نسبت به حوادثِ هنوز واقعنشده، احساسِ حضورِ عینی دارند. این مباحث در نهایت به حل تعارضاتِ روایی پیرامون علم امام و حالاتِ تربیتیِ پیامبر اکرم (ص) در مسیر کمال و بقاء ختم میشود.
حقیقت علم و حضور در عوالم وجود
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین تفاوتهای بنیادین میان «علم» و «حضور» در نفس انسان میپردازند. بحث با تحلیل کیفیتِ نقش بستن صورتهای علمی در نفس آغاز میشود و این پرسش را مطرح میکند که چرا انسان نسبت به حوادث گذشته یا آینده، گاهی تنها به «اطلاع» دست مییابد و گاهی «حضور فعال» دارد. استاد با تفکیک میان معلوم بالذات و معلوم بالعرض، توضیح میدهند که چگونه اتحاد نفس با یک واقعه، موجب بقای آن در وجود انسان میشود، بهگونهای که زمان نمیتواند آن را محو کند. در ادامه، تفاوتِ ادراکِ فیلم، خواب و شهودِ حضوریِ اولیاء الهی بررسی شده و این نکته تبیین میشود که چگونه امام و عارف کامل، نسبت به حوادثِ هنوز واقعنشده، احساسِ حضورِ عینی دارند. این مباحث در نهایت به حل تعارضاتِ روایی پیرامون علم امام و حالاتِ تربیتیِ پیامبر اکرم (ص) در مسیر کمال و بقاء ختم میشود.
حقیقت علم و حضور در عوالم وجود
9حال شما در وقتی که فیلم را میبینید یک حال انتظار برای انجام این [قتل] میشود بااینکه در دلتان میگویید که شاید یک بدائی پیدا شود و طوری بشود. حالتی را که خواب میبینید و از خواب بلند میشوید [با خود] میگویید که آن چیزی را که من در فیلم دیدم الآن احساس دیگری با آن دارم. من دیشب در خواب چنین قضیهای را دیدم کمی هراس [برای شما پیدا میشود]، این هراس برداشتن برای این است که یک پله به آن واقعیت و حقیقت مسئله نزدیک شدید اما حال خودتان را با آن وقتی که خواب میبینید مقایسه کنید؛ یعنی چه؟ یعنی صورت برزخی میبینید، آیا آن حالتان با این یکی است یا نه؟ آن نفسِ واقعیت است و شما در خواب در نفس واقعیت صورت خارجیه قرار دارید لذا در آنجا آن حقیقت علمیه و عینیه بحقیقته در خواب برای شما مجسم است.
امام علیهالسّلام که الآن دارد اخبار میکند از قتلی که یک هفته بعد اتفاق میافتد، کدامیک از این سه قسم را دارد؟ آیا فقط فیلمی به او نشان دادند؟ آیا مانند کسی است که خوابی دیده است و حالا از خواب بلند شده و منتظر است؟ میبیند چیزی هست، [میگوید که] من یک چیزی دیدم منتها در خواب و در یک عالم دیگر ـ حالا یا مکاشفه یا... ـ دیدم. در یک وضعیت دیگر دیدم. یا مانند کسی است که الآن خواب میبیند یعنی آن احساس و آن وجدانیت و شهود فردی که رائی در منام است، همان حال برای امام علیهالسّلام است که خودش در آن حقیقت و واقعیت هست؟ وقتی از امام سؤال کنیم، میگوید: نه، اصلاً من الآن در این واقعه قرار دارم، یک هفته بعد انجام میشود ولی من الآن در آن واقعه قرار دارم، این [قضیه] چطور میشود؟ وقتی از امام سؤال کنید نمیگوید که یک هفته بعد اتفاق خواهد افتاد و حالا ببینیم میشود یا نه، یا لولا البداء میشود [بلکه] میگوید که من الآن این قضیه را میبینم و احساس میکنم، شما الآن مرا نمیبینید؟ من هم الآن این قضیه را میبینم.
