
تبیین مبنای اصالت ماهیت و تعلق جعل
نقد دیدگاههای اعتباری در تبیین موجودیت اشیاء
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق مبنای احتجاج قائلین به اصالت ماهیت و کیفیت تعلق جعل به ماهیات میپردازند. بحث با تبیین این نکته آغاز میشود که ماهیت در هویت ذاتی خود نیازی به جاعل ندارد و آنچه در مقام بروز و ظهور خارجی رخ میدهد، تغییری است که با تعلق جعل و مشیت الهی حاصل میشود. در ادامه، ضمن نقد دیدگاه کسانی که وجود را امری اعتباری و صرفاً یک نامگذاری میدانند، به تبیین حقیقت مشککه وجود و تفاوت آن با امور انتزاعی پرداخته شده است. استاد با بهرهگیری از مثالهای روشن، تفاوت میان وجود رابطی و استقلالی را تشریح کرده و بر این نکته تأکید میورزند که تمام مشکلات و ادعاهای کاذب در دنیا ناشی از غفلت از فقر ذاتی و استقلالطلبیِ موهوم است. در پایان، با اشاره به سیره عرفای حقیقی، تفاوت میان مکتب توحیدی و نگاههای اعتباری در مواجهه با حقایق هستی تبیین میشود.
تبیین مبنای اصالت ماهیت و تعلق جعل
14من در یک جریانی که در ماههای آخر حیات مرحوم آقا بود یک جلسهای در مشهد بود که من هم بودم و قرار شده بود که یک توصیهای راجع به کتابهای ایشان به آقای خامنهای بشود که مثلاً یک مقداری دستاندازی نکنند و افراد در سازمانها مدام اشکالتراشی نکنند. من گفتم که آقا [راضی] نیستند. گفتند: نه حالا این نظر شما است. گفتم: حالا شما میگویید، باشد ما میرویم. اینها نشسته بودند و ما رفتیم و مرحوم آقا در اندرونی نشسته بودند؛ غذای ظهر را خورده بودند و تشک پهن کردند داشتند میخوابیدند و همینطور خوابیدنکی1 بودند مستقبل نبودند همینطور متمایل به خوابیده بودند، من رفتم و گفتم: سلام علیکم، بعضیها میگویند که راجع به کتابهای شما ...، گفتند: نهخیر! اصلاً نگذاشتند ما خبر را بگوییم. تا مبتدا را گفتیم، لنگدرهوا گیر کردیم! از همانجا اعلام کردند: نهخیر! ما دست از پا درازتر برگشتیم و گفتیم که بروید بابا! چیزی نمانده بود که یک کتک هم بخوریم! میخواهد چاپ شود میخواهد نشود! این حرفها چیست؟! توصیه چیست؟! فلان چیست؟! واقعاً ما این کار ایشان را در کنار سایر مسائلی که در همان زمان میشنیدیم از همین آقایان فعلی در آن موقع میشنیدیم، کاغذ هم را برمیداشتند؛ کاغذی را که ارشاد به این داد او برای کتاب خودش برمیداشت و چه بساطی بود! وقتی اینها را در کنار هم بگذارید آنوقت شما به فرق بین این دو مکتب پی میبرید!
میان ماه من تا ماه گردون *** تفاوت از زمین تا آسمان است!2
أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد
- . لغتنامه دهخدا: «خوابیدنکی: به هیئت خوابیده، به حالت خوابیده.»
- . ضربالمثلی است برای اشاره به دوچیز ظاهراً مشابه که از نظر ارزش و منزلت، تفاوت زیادی با یکدیگر داشته باشند. (محقق)
