ابطال تعلق جعل به ماهیت

و لازمُ الماهیةِ عندَهم ... لازم ماهیت هم پیش آنها اعتباری محض است هم خود ماهیت و هم لوازمش لیس له التحقٌ أصلاً.

خب دیگر این بحث که به اینجا رسید و ما احتمال می‌دادیم فردا هم هستیم ولی ظاهراً جبرائیل لگد کرد، اسمش را آوردیم این‌طور شد.

تلمیذ: رادیو معارف یک جمله گفته بود که جبرائیل فقط یک پستچی است! چیزی متوجه نیست.

استاد: اگر او پستچی است تو چه هستی؟! نه، واقعاً اینها تفکرشان همین است؛ آنهایی که اصلاً نسبت به مسئلۀ وحی اشراف ندارند و حقیقت وحی را نمی‌فهمند تصور آنها این است که یک خبری یک جا می‌شود و درِ گوش جبرائیل خدا یک چیزی می‌خواند و بعد هم به‌واسطۀ عدم سنخیت نفس پیغمبر با آن عالم بالا باید یک پستچی بیاید و آن خبر را به پیغمبر و به گوش پیغمبر برساند! این طرز تفکر آنهاست! اینکه جبرائیل حقیقت تکوینیۀ این واقعه را می‌آورد و نه به‌صورت الفاظ بلکه به‌صورت نفس این واقعه تکویناً پیغمبر را متغیر و متبدل به آن واقعیت می‌کند بعد پیغمبر از آن واقعیت به زبان می‌آورد. اینها را اصلاً اینها نمی‌فهمند یعنی چه؟ این آیه‌ای را که می‌فرماید:

﴿وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا﴾.¹

اینها می‌گویند که خدا گفته برو بگو احترام اینها را داشته باش و برای اینها دعا کن، این حقیقت تکوینیۀ علیت و فیضی که از ناحیۀ پدر و مادر برای فرزند حاصل می‌شود و کیفیت ارتباط سعادت ابدی انسان با این مسئله و با این واقعیت، این یک واقعیت خارجی است، این واقعیت خارجی را جبرائیل در نفس پیغمبر می‌آورد و پیغمبر این مجرائیت فیض را در وجودش احساس می‌کند آن‌وقت این کلمات را به زبان می‌آورد که در زمان حیات این کار را بکن و در زمان وفات هم ﴿وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا﴾ یا در زمان حیات فرقی نمی‌کند. یااینکه در سایر آیات هم همین‌طور است. این آیه همین‌طور برای مثال بیان شد. در هر آیه و هر قضیه‌ای مثل ﴿لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَهُ لَفَسَدَتَا﴾² این حقیقت عالم تکوین را می‌آورد و کیفیت تکوّن سماوات و ارض را در قلب پیغمبر قرار می‌دهد یا فرض کنید مسئلۀ ولایت: