ماهیت و اتصاف آن به لوازم و عوارض

ما مكلف هستیم كه خود را به واقع برسانیم و این وظیفۀ ماست و راه براى این مسئله [هم بیان شده است]. كسى كه می‌خواهد تقلید كند باید از مجتهدى تقلید كند كه قلب و نفس او متصل باشد! حالا شما مى‌گویید که چنین کسی نیست، خب تا وقتى كه هم‌چنین كسى پیدا نشده است از كسى تقلید كن كه نزدیک‌تر از بقیه به واقع باشد! دیگر غرق در دنیا نباشد! دنبال كسى بگرد كه از این نظر نزدیک‌تر باشد تااینكه به آن فرد مورد نظر برسى، در خانه نمان و در سر خودت بزن كه هم‌چنین كسى نیست! اگر انسان جوینده باشد به مطلب می‌رسد و در این مطلب [بین افراد] تفاوتى نیست.

تلمیذ: ...

استاد: بحث بحثِ واقع نیست كه انسان در تكلیف به واقع برسد یا نرسد، بحث این است كه انسان به حجت و منجّز شرعى برسد چه واقع باشد چه نباشد.

تلمیذ: انسان متصل هم نباشد منجّز شرعی دارد؟

استاد: نه.

تلمیذ: در بیان امام براى بعضى اصحاب هست که به کسی ارجاع می‌دهند که در خود امامت حضرت شبهه دارد.

استاد: در آن مرتبه آن‌طور نبوده است و فقط در یك برهه بود كه نسبت به امامت و اینها شبهه داشت. از نقطه‌نظر فهم مسائل و اینها این در آن حدى نبود كه بخواهد جنبۀ معارض داشته باشد و معاند باشد، آن‌طور نبوده است. امام علیه‌السّلام هم كه یونس را به آن شخص ارجاع می‌دهند در آن موقع لابد خود حضرت پشتوانۀ او هستند و او را نگه می‌دارند و این‌طور نبوده است كه چون حضرت گفتند تا آخر عمر هم همین‌طور باشد. بسیارى از افراد بودند که در زمان حیات خودشان در یك مرتبه مورد تأیید بودند؛ على بن أبی‌حمزه در یك زمان مورد تأیید بود و حضرت موسى بن جعفر علیهماالسّلام [به او] ارجاع مى‌دادند ولی همین آدم برمى‌گردد و منحرف مى‌شود یا آن هلالى همین‌طور، خیلى از افراد در یك برهه‌اى از زمان خودشان مورد تأیید بودند یعنى این نفس در آن موقع و آن وضعیت به‌نحوى بود كه آن مقام ولایت آنها را ساپورت می‌کرد و راه می‌انداخت و پشت آنها را داشت. وقتی‌ که آن وضعیت تغییر پیدا می‌کند طبعاً او هم خودش را كنار می‌کشد، این مسئلۀ كلى نسبت به کیفیت [نفس] است.