تحلیل ماهیت و عوارض آن در فلسفه

آن معنایی كه به این کلی عارض مى‌شود؛ مگر الإنسانُ کلّىٌ را در ذهنمان نمى‌گوییم؟! ظرف براى كلیت خارج است یا ذهن است؟ ذهن است. انسان در كدام ظرف متصل به كلى مى‌شود؟ در خارج كه متصِّف به جزئی است مثل زید، عمرو، بکر و خالد. در ذهن است كه متصِّف به كلیت مى‌شود. آن معناى كلیت را که شما به آن عارض مى‌كنید عبارت از انسان كلى است که در ذهن است، آن در هركدام از اینها تک‌تک هست یعنى آن انسانیت هم در این است و هم در این است و هركدام از انسانیت‌ها با دیگرى فرق مى‌كند چون وجود خارجی‌اش فرق مى‌كند. این‌طور نیست كه هركدام از آنها انسانى باشند، به مجرد اینكه نسبت به انسانیت دارند و این همان انسانیتى است كه در ذهن به‌عنوان كلى تصور شده است. هركدام از این افراد خارجى یك انسانیت منحصر به خودشان دارند كه آن انسانیت با انسانیت‌هاى دیگر تفاوت مى‌كند پس به تعداد افراد روى زمین انسانیت داریم. اما معنایى كه به‌نحو مشترك هست و همان معنا كه كلى به آن حمل مى‌شود، فقط در ذهن هست. در ذهن مى‌گوییم: الإنسانُ کلّىٌ، آن فقط در ذهن پیدا مى‌شود.

اللهم صل علی محمد و آل محمد