مقام هوهویت و مراتب اطلاق در هستی

تلمیذ: سند این اخبار اعتراضات صحیح است؟!

استاد: بله، این در مناقب ابن شهرآشوب هست و ابن شهرآشوب هم موثّق است. بله داریم كه «أرُدتُ أن اُعَلِّمَ إمامَ زَمانى فَعَلَّمَنى»¹ این عبارت سیدالشهداء علیه‌السّلام در این قضیه است. حُجر بن عدی هم اعتراض كرد كه حُجر بن عدی عبارتش خیلى تند هم بود؛ گفته بود: السلام علیک یا مُذّل المؤمنین!² ببینید ما الآن در اینجا در مدرسۀ فیضیه روز یكشنبه صبح در هواى خوب نشسته‌ایم و باهم در انس و الفت داریم صحبت مى‌كنیم و از آن موقع و آن وضعیت خبر و اطلاع نداریم.

مالک اشتر؛ عبد جان‌نثار و جان‌فشان و فدایی امیرالمؤمنین

من‌باب‌مثال شما حال مالك اشتر را درنظر بگیرید؛ هجده ماه جنگ صفّین ادامه پیدا كرده و پدرش درآمده است! شب و روز در حال جنگ و هم‌چنین شب و روز در حال برداشتن زخم و جراحت است! حلوا كه به اینها نمى‌دادند، پلو زعفرانى كه جلوى اینها نمى‌گذاشتند، آن‌هم مالك اشتر که اصلاً یك عبد جان‌نثار و جان‌فشان و فدایی امیرالمؤمنین بود! هجده ماه شمشیر زده، هجده ماه جنگیده، هجده ماه فریاد زده، هجده ماه تیر خورده است، [ولی] یك ساعت مانده که قضیه را تمام بكند [حضرت می‌فرمایند که برگرد]! خیمه‌گاه معاویه را دارد مى‌بیند، معاویه كه در دریا نمى‌تواند بپرد، بالأخره گیرش مى‌اندازد! لشگر دشمن را هم از دو طرف احاطه كرده و یك ساعت دیگر که این مقاومت‌ها را ازبین ببرد، رسیده است! در یك چنین شرایطى كه تمام حواس متوجه این است كه شرّ این جرثومه كنده بشود یك‌دفعه یك خطاب از امیرالمؤمنین علیه‌السّلام مى‌آید که دست از جنگ بردار! اگر شما بودید چه‌کار مى‌كردید؟! هجده ماه این قضیه طول بكشد و دو كشور به‌هم بریزند، عمار و اویس و هزاران نفر دیگر از این‌طرف و هزاران نفر از آن‌طرف كشته شوند!

علاوه بر همۀ اینها عِرق دینى هم هست، آن عِرق دینى و اینها همه به جاى خود؛ ولى بالاتر از آن عِرق دینى یك چیز دیگر هم وجود دارد که آن را مالك ندارد و ما نیز نداریم که آن فقط مختص امام است! نه‌اینکه امام عِرق دینى و حمیّت ندارد! نه‌اینکه امام از معاویه خوشش بیایید! نه، همۀ اینها هست ولی اضافه بر آن یك چیز دیگر هم هست كه امیرالمؤمنین علیه‌السّلام دارد و مالك ندارد! امیرالمؤمنین مى‌گوید که دست از جنگ بردار! مالک می‌گوید که اگر یك ساعت مهلت بدهى قضیه را تمام مى‌كنم! امیرالمؤمنین مى‌گوید که نباید قضیه تمام بشود! قضیه این است! اگر به تمام شدن بود خودم در كوفه و مدینه مطلب را تمام كرده بودم! آن قضیه را امیرالمؤمنین و امام حسن و امام‌ حسین علیهم‌السّلام در وقت امامت دارند و قبل از امامت ندارند.