تبیین کیفیت انتزاع جنس و فصل از ماده و صورت

خود پیغمبر مى‌آید و نماز مى‌خواند و [می‌گوید:] همه نگاه کنید و سرش را بلند مى‌کند و تا این‌طور مى‌کند خدا هم اشارۀ دست پیغمبر را با اردۀ خودش تنظیم کرده است مثل اینهایى که فیلم‌ها را [ترجمه] مى‌کنند مثلاً فیلم انگلیسى است و آن را فارسی مى‌کنند، اگر بخواهد تندتر از او بگوید [ناهماهنگی] معلوم مى‌شود مثلاً یک خانمی نشسته است و دارد آن قضیه را تعریف مى‌کند، [صبر می‌کند] وقتى که او دهانش باز شد، این‌هم طورى [ترجمه] مى‌کند که [به آن] بخورد! گاهى اوقات مى‌بینىد که یکی دو ثانیه این‌طرف‌تر شد و فرض کنید که یک ثانیه اینجا کلک زده است، بچه‌ها نمى‌فهمند ولى بزرگ‌ترها که خوب فیلم را تماشا مى‌کنند و خوب قشنگ در فیلم دقیق مى‌شوند مى‌فهمند.

یک شخصی بود می‌گفتند که شب‌ها مسجد و تفسیرش را رها مى‌کرد و مى‌آمد فیلم تماشا مى‌کرد! چون تلویزیون از قبل مى‌گوید: مثلاً امشب چه برنامه‌اى دارد. این شخص مسجدش را رها مى‌کرد ـ بیچاره فوت کرده است و از ائمۀ جماعات معروف تهران هم بود! ـ و زودتر به منزل مى‌آمد و بقیه را هم مى‌نشاند و براى آنها تفسیر هم مى‌کرد که این خانمی که الآن این را مى‌گوید منظورش چیست! این آقا که الآن حرف مى‌زند [منظورش این است]! بعد آنها سربه‌سر او مى‌گذاشتند و می‌گفتند: نه تو نمى‌فهمی! می‌گفت: من بیشتر مى‌فهمم که هفتاد سال دارم یا تو؟! خلاصه اینها تماشا مى‌کنند و این مردم را هم تا حالا اینها فیلم کردند! خلاصه [این شخص مترجم] خودش را با حرف زدن او موازی کرده است؛ آن راه مى‌افتد و این‌هم شروع به راه افتادن مى‌کند! آن مى‌ایستد و این‌هم شروع مى‌کند به ایستادن! باید کاملاً دقت کند که پس‌وپیش نشود که خلاصه آبروریزى نشود! [قضیه شق‌القمر هم] این‌طورى بوده است؟! کار، کار خدا بوده منتها خدا نگاه به جبرائیل و ملائکه کرده و گفته است نگاه کنید که هروقت این پیغمبر دستش را بالا برد و پایین آورد، بزنید ماه را نصف کنید و با این میزان کنید!