
کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت
تحلیل فلسفی نسبت میان جوهر و تعینات وجودی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق فلسفی پیرامون کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت میپردازند. بحث با بررسی اشکالات وارد بر نحوه انتزاع مفاهیم کلی از حقایق خارجی آغاز شده و با تحلیل جایگاه جوهر به عنوان جنسِ مشترک میان ماده و صورت ادامه مییابد. استاد با عبور از نگاه محدود مادی، بر این نکته تأکید میکنند که ماده و صورت هر دو مراتب وجودی هستند و ذهن با نگاه به این حقایق، مفاهیم جنس و فصل را انتزاع میکند. در ادامه، با اشاره به سیر تغییرات و صور متعددی که بر ماده عارض میشود، به این نتیجه میرسند که ماده به دلیل ابهام ذاتی و قابلیت پذیرش صورتهای گوناگون، منشأ اصلی انتزاع جنس است. این جلسه با تبیین تفاوت نگاه توحیدی و نگاه دنیوی به حوادث و تغییرات عالم، به پایان میرسد.
کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق فلسفی پیرامون کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت میپردازند. بحث با بررسی اشکالات وارد بر نحوه انتزاع مفاهیم کلی از حقایق خارجی آغاز شده و با تحلیل جایگاه جوهر به عنوان جنسِ مشترک میان ماده و صورت ادامه مییابد. استاد با عبور از نگاه محدود مادی، بر این نکته تأکید میکنند که ماده و صورت هر دو مراتب وجودی هستند و ذهن با نگاه به این حقایق، مفاهیم جنس و فصل را انتزاع میکند. در ادامه، با اشاره به سیر تغییرات و صور متعددی که بر ماده عارض میشود، به این نتیجه میرسند که ماده به دلیل ابهام ذاتی و قابلیت پذیرش صورتهای گوناگون، منشأ اصلی انتزاع جنس است. این جلسه با تبیین تفاوت نگاه توحیدی و نگاه دنیوی به حوادث و تغییرات عالم، به پایان میرسد.
کیفیت اخذ جنس و فصل از ماده و صورت
18چند سال پیش شخصی یک عکس از قوم عاد برای ما آورد و به ما نشان داد و ظاهراً در عربستان بود، این مجسمه را نشان میداد که کلّه و فلان دارد. یک نفر با یک بیل کنار مجسمه ایستاده بود و این کلۀ این آقا چهار برابر این آدم بود! عجیب بود. گفتند که طرفهاى یمن و آنجاها [آن را پیدا کرده بودند] و عکس انداخته بودند و نشان نمیداد که اینها مونتاژ و فلان باشد یعنى چیز طبیعى بود. البته در روایات داریم که قوم عاد خیلى قوى هیکل و عجیب بودند.1 کلۀ او اندازۀ سه یا چهار برابر این آدم بود و یک چیز عجیبى بود! با هلیکوپتر رفته بودند و از آن بالا عکس انداخته بودند و فقط اسکلتش بود و زیرخاک هم بود و بعد این قضیه توسط همین سعودیها فاش شد.
اقوام اینها مختلف بودند والاّ نهاینکه ... خیلى دیگر هم داریم مثلاً خودم جنازۀ مومیایى شدۀ فرعون را دیدم که از اینجا تا آنجا بود و خیلى بزرگ نبود البته مومیایى فقط قدری کوچک میکند نهاینکه [خیلی کوچک کند]. یک آدم معتدل و عادى بود والاّ اینها هم بودند. ﴿إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ * ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ * وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ﴾2 این برای همین قوم عاد بوده است البته یک شهرى زیر خاک است، اصلاً کل شهر زیر خاک است! در هگمتانه و اینها [حفاری] مىکنند و [چیزهایی] بیرون مىآورند، من آنجا رفتم و دیدم. کوفه هم همینطور است؛ میگویند که خیلى از خانهها زیر [خاک] است!
چندى پیش یادم هست که محل آزمایشگاه جابر بن حیان را در کوفه کشف کردند و الآن هم هست و مساحت خیلى زیادى هم دارد، جابر بن حیان در کوفه بوده است و تمام اسباب و ادواتش موجود است. چندى پیش شنیدم که در زمان صدام این را بهدست آوردند. الآن خیلى از خانههاى کوفه زیر خاک است و خاک و رمل [روی آنها را] مىگرفته و پر مىکرده است! خیلى جاهایى هست که حفاریهایى مىکنند و هنوز هم چیزهایی درمىآورند، در همین ایران هم همینطور است. الآن در نواحى ایلام دارند حفارى مىکنند و به یک منازلى زیر زمین برخورد کردند!
- . مجمع البیان، ج 4، ص 286.
- . سوره فجر (89) آیات 7 ـ 9. معادشناسی، ج 8، ص 88:
«و نیز با قوم ارَم و اهل شهر ارم كه داراى قدرت و عظمت بودند چه كرد؟! درصورتیكه مانند شهر ارم در تمام شهرهاى جهان به آن استحكام و عظمت و نعمت و زیبایى نبود و همچنین بر قوم ثمود كه تختههاى سنگ را از بیابان مىآوردند و با آن كاخها مىساختند چه كرد؟!»
