جلسه ۷۰۴

 می‌آییم سراغ نفس می‌بینیم كه هر نفسی ممكن است یك آثار خاصی از خودش سربزند و این آثار خاص مطابق با خصوصیات همان خواهد بود یكی می‌تواند این مطلب را بگوید یكی نمی‌تواند بگوید یكی این قضیه را می‌تواند ابراز كند یكی نمی‌تواند یكی آن عمل را می‌تواند انجام دهد یكی نمی‌تواند انجام بدهد پس گرچه خود او دارای نفس است ولی باز در خود نفس هم یك پدیده‌های دیگری است یك حقایق دیگری هست یك صفات و ملكات دیگری است كه آن صفات و ملكات موجب انبعاث نفس هستند به تصرفات مختلف و به كارهای مختلف این پدیده های تودرتو و این تعینات تو در تو همه در یك شخص وجود دارند بعضش قابل رویت هست بعضی قابل رویت نیست حالا صحبت در این است كه این پدیده‌های تو در تو كدام یك نسبت به دیگری جنبه علیت دارد و قویتر است؟ قویتر از این نقطه نظر كه او حاكم است و محكوم مسلم وقتی كه شما نگاه كنید ببینید كه چوب آن كاری را نمی‌تواند انجام دهد كه شما انجام می‌دهید پس معلوم می‌شود كه با این كه شما جسم دارید و او جسم دارد این جسم شما در تحت تسخیر یك شیء دیگری است كه آن شیء دیگر بر او قدرت و قوت دارد و او را در اختیار می‌گیرد و آن جنبه اراده و مشیت خودش را به این نحو اعمال می‌كند اعمال این جنبه اراده به معنای اقتدار عِلّی است نسبت به وجود ضعیفتر و الا یك شیء آیا می‌تواند نسبت به شیء دیگر اقتدار داشته باشد تأثیر بگذارد؟ نه، نسبت به مافوق می‌تواند، نمی‌تواند، نسبت به مساوی هم نمی‌تواند چون ترجیح بلامرجح است در اولی ترجیح مرجوح بر راجح است پس می‌ماند یك قسم از این سه قسم و آن این است كه آن جنبه قابل جنبه‌ای باشد كه جنبه معلولی داشته باشد از نقطه نظر وجودی ضعیفتر باشد تا بتواند در او تصرف كند و الا نمی‌تواند تصرف كند علت وجود صادر اول برای همین است كه خدا در صادر اول متصرف است صادر اول در دوم و همین طور تا این كه به مراتب جزئیه می‌رسد مانند نفس كه اینها به واسطه مراتبی كه دارد هر كدام در دیگری تأثیر می‌گذارند این تأثیر گذاشتن او را خارج نمی‌كند و به دو چیز منفك كند ضعیف و ضعیف تر می‌كند قوی و ضعیف می‌كند قوی و ضعیف غیر از عدیم الوجود است غیر از فرض بكیند كه شیء فانی است