تحول در مبانی اجتهاد و استنباط احکام

ببینید دیدگاه چقدر تغییر مى‌کند و چقدر باید عوض شود! حالا چندتا هم زیارت نمی‌روند خب نروند! برای چندتا که آدم [این‌طور نمی‌کند]، مسئله این است! اگر براى فقیه این دیدگاه حاصل شود آن‌وقت این قضیه در همۀ استنباطاتش فرق مى‌کند، فقط اختصاص به مدرسۀ خیرات‌خان و توسعۀ صحن‌های امام رضا علیه‌السّلام پیدا نمى‌کند.

در همان زمان سابق یادم هست وقتى که «وَلیان»¹ آمده بود و تخریب مى‌کرد بسیارى از افراد علیه اینها اعتراض کردند. یک ‌دفعه پیش مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ آمدند و گفتند که ولیان آمده و خانه‌ها و وقفی‌ها را تخریب کرده است. ایشان فرمودند: پس این صحن و سراى امام رضا چطور باید توسعه پیدا کند؟! از آسمان که نمى‌شود بیاید! باید زمین اضافه شود و همین زمین باید [وسیع] شود! بله، حالا به‌خاطر اینکه وابستۀ به دستگاه بود، به او فحش هم مى‌دادند! حالا اگر ما در این زمان باشیم نباید همین کار را انجام بدهیم؟! باید نفس این کار را انجام بدهیم، اگر نکنیم چه‌کار کنیم؟! پس چه توسعه‌اى پیدا کند؟! پس چگونه توسعه پیدا کند؟! بالأخره این‌هم یک مسئله است. مسائل اجتماعى و اینها که دیگر آن و این نمی‌خواهد، باید این مسائل انجام شود! این قضیه، قضیه‌اى است که به‌طور پراکنده مطرح شده است.

شرایط امام جمعه

من یک هم‌چنین طرحى را دارم ولی نخواستم در کتاب صلاة جمعه مرحوم آقا ـ چون بالأخره اولین چیز [چاپ] بود و برای ایشان بود ـ این قضیه را اعمال کنم لذا حواشى که در آنجا زدم، همه فقط صرفاً حواشى فقهیه هست. البته در لابه‌لاى آن‌هم اگر ببینید مسائل مربوط به آن چیزها مطرح شده است؛ امام جمعه باید چه بگوید و چه مسائلى را مطرح کند و در مسائل اخلاقى چه باید بگوید، آنجا یک مطالبى را خلاصه گفتیم که [امام جمعه] باید مستقل باشد و از خودش باید چیز کند و نباید مطلبى را بر او تحمیل کرد بلکه باید خودش از روى فهم خودش و از روى اطلاع خودش آنچه را که صلاح مى‌داند؛ صلاح افراد و صلاح جامعه و صلاح ابقاء حکومت اسلام مى‌داند را بیان کند. آنجا مطالبى را عرض کردم² ولى باز خیلى جاى صحبت داشت که حالا من آنها را براى بعد گذاشتم.