
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
تحلیل جایگاه زمان و مکان در سلسله علل تکوینی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مسائل فلسفی، یعنی کیفیت ربط حادث به قدیم و نحوه تحقق اعیان خارجی میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که برای حل این معضل به مفاهیم اجمال و تفصیل متوسل میشوند، بر این نکته تأکید دارند که زمان و مکان، اموری انتزاعی و از مقارناتِ تحقق اشیاء هستند، نه اجزای ذاتیِ سلسله علل. استاد با تفکیک میان «سلسله علل معتاد» و «علل تکوینی»، نشان میدهند که چگونه اولیای الهی با عبور از قیود مادی، به حقایق هستی آگاهی مییابند. در نهایت، این بحث به این نتیجه میرسد که علم الهی به حوادث، نه از طریق حدس و گمان، بلکه مبتنی بر اراده تکوینی است و انسان با کاهش تعلق به ماده، میتواند به این ابزارِ ادراکِ حقایق دست یابد.
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مسائل فلسفی، یعنی کیفیت ربط حادث به قدیم و نحوه تحقق اعیان خارجی میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که برای حل این معضل به مفاهیم اجمال و تفصیل متوسل میشوند، بر این نکته تأکید دارند که زمان و مکان، اموری انتزاعی و از مقارناتِ تحقق اشیاء هستند، نه اجزای ذاتیِ سلسله علل. استاد با تفکیک میان «سلسله علل معتاد» و «علل تکوینی»، نشان میدهند که چگونه اولیای الهی با عبور از قیود مادی، به حقایق هستی آگاهی مییابند. در نهایت، این بحث به این نتیجه میرسد که علم الهی به حوادث، نه از طریق حدس و گمان، بلکه مبتنی بر اراده تکوینی است و انسان با کاهش تعلق به ماده، میتواند به این ابزارِ ادراکِ حقایق دست یابد.
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
21تعجب نکنید از اینکه حضرت عیسى بدون پدر از حضرت مریم متولد شده است؛ عنقریب علم به جایى خواهد رسید و شما مىبینید که از سلول یک پوست، یک انسان را مىتوانند درست کنند و بسازند!
این «مىبینید» را یادم هست که ایشان گفتند. خب خیلى براى افراد عجیب بود! این را فقط در حد یک اطلاع و خبر تلقى کردند اما اینکه بتوانند تصور کنند و اذعان کنند؟! نه! اینها براساس حدس که نبوده است بلکه یک چیزى و مسئله را مىدیدند.
تلمیذ: در امام شناسی هم آوردهاند.1
استاد: اِ در امام شناسی هم آوردهاند؟!
لذا اینها اسرار است. من مطالبى در همان موقع از مرحوم آقاى حداد ـ رضوان الله تعالی علیه ـ نسبت به قضایا و جریانات مىشنیدم که اگر الآن حتى با وجود این تغییرات و تبدلات و مسائلی که همه مىبینند پیش آمده است، شنیدنش براى افراد قابل قبول نیست! الآن اگر من بخواهم بگویم خیلى مشکل است و باید اینها را صبر کرد همینطور یک سال، دو سال، سه سال و چند سال بگذرد فلان حرفها [پیش بیاید] مىگوییم که هان! آقا این را گفتند!
تلمیذ: الآن بگویید!
استاد: الآن بگویم؟! بله در همان زمان مثلاً براى ما خیلى اتفاق مىافتاد در تجزیه و تحلیلهایى که در آن موقع از مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ راجع به خیلى از چیزها مىشنیدم، یک دفعه از مرحوم آقا راجع به خصوصیات کشورها شنیدم فرمودند:
روسها خائن هستند و به اینها اعتماد نمىتوان کرد!
حالا خیانتشان را دیدید؟! خود مسئولین هم دیگر اعتراف کردند بر اینکه اینها چه افرادى هستند! حالا اگر ما این حرف را دو سال پیش مىزدیم [میگفتند که] آقا چه و چه و ...! هر چیزى جاى خودش را دارد مسائل دیگرى هم هست که حالا باید در جاى خودش مطرح بشود! ما فقط مىنشینیم و نگاه مىکنیم تا ببینیم این پردهها و فیلمها یکى پس از دیگرى مدام بیاید و برود! هرچه مىگذرد بر اتقان مطالبى که از بزرگان شنیدیم در نفسمان افزوده مىشود! هرچه میگذرد میگوییم که اِ عجب! سی سال پیش این حرف را به ما زدند و 35 سال پیش آنجا این را به ما گفتند!
- . جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به امام شناسى، ج 1، ص 22.
