
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
تحلیل جایگاه زمان و مکان در سلسله علل تکوینی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مسائل فلسفی، یعنی کیفیت ربط حادث به قدیم و نحوه تحقق اعیان خارجی میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که برای حل این معضل به مفاهیم اجمال و تفصیل متوسل میشوند، بر این نکته تأکید دارند که زمان و مکان، اموری انتزاعی و از مقارناتِ تحقق اشیاء هستند، نه اجزای ذاتیِ سلسله علل. استاد با تفکیک میان «سلسله علل معتاد» و «علل تکوینی»، نشان میدهند که چگونه اولیای الهی با عبور از قیود مادی، به حقایق هستی آگاهی مییابند. در نهایت، این بحث به این نتیجه میرسد که علم الهی به حوادث، نه از طریق حدس و گمان، بلکه مبتنی بر اراده تکوینی است و انسان با کاهش تعلق به ماده، میتواند به این ابزارِ ادراکِ حقایق دست یابد.
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مسائل فلسفی، یعنی کیفیت ربط حادث به قدیم و نحوه تحقق اعیان خارجی میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که برای حل این معضل به مفاهیم اجمال و تفصیل متوسل میشوند، بر این نکته تأکید دارند که زمان و مکان، اموری انتزاعی و از مقارناتِ تحقق اشیاء هستند، نه اجزای ذاتیِ سلسله علل. استاد با تفکیک میان «سلسله علل معتاد» و «علل تکوینی»، نشان میدهند که چگونه اولیای الهی با عبور از قیود مادی، به حقایق هستی آگاهی مییابند. در نهایت، این بحث به این نتیجه میرسد که علم الهی به حوادث، نه از طریق حدس و گمان، بلکه مبتنی بر اراده تکوینی است و انسان با کاهش تعلق به ماده، میتواند به این ابزارِ ادراکِ حقایق دست یابد.
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
8مثلاً حضرت مىفرماید که الآن که ما در پشت این کوه برویم فلان حیوان هست و او در جلوى ما مىآید و همچنین درخواست و مطلبى را دارد. خب بنده که نمىبینم این کوه هم در اینجا فاصله در اینجا است نه حیوانى و نه چیزى مىبینم. اینکه امام علیهالسّلام مىفرماید که الآن فلان حیوان در اینجا مىآید او مىبیند یا روی هوا حدس مىزند؟! سؤال ما اینجاست! آیا همانطورىکه مىگویم: این دانۀ سیب ده سال یا پنج سال دیگر به بار مىنشیند و سیب میدهد و تمام اینهایى که دارم مىگویم از روى حدس و گمان است و هیچ تضمین و گارانتى بر صدق این مطلب من در اینجا وجود ندارد، هیچى وجود ندارد، آیا امام علیهالسّلام هم که مىفرماید، همینطور دارد مثل من مىگوید؟! خب این فرق مىکند. دلیلش این است که یکى از حرفهاى امام خلاف انجام نشده است ولى حرفهاى بنده که خودم را شبیه به امام کردم از صدتا 98 تای آن خلاف واقع شده است!
پس معلوم است که ما نباید خودمان را جاى امام معصوم علیهالسّلام بگذاریم! معنای این حرف این است چون امام معصوم عین خارجى را بازگو مىکند اما من عین خارجى را حدس مىزنم! تفاوت یکخرده است!! یک کمى تفاوت بین ما و امام است!! آن تفاوت از کجاست تفاوت بین علم و بین جهل است خیلى مختصر است! علم و جهل هردو لام هم دارند و ما فقط در لام آن شریک هستیم! این تفاوت بین جهل و علم است تفاوت بین زمین تا عرش خداست خیلى مختصر! این تفاوت تا عرش خدا مىرود، این فرق بین ما و امام است.
امام زمان علیهالسّلام و ارواحنافداه نسبت به همۀ حقایق کونیه علم تفصیلى دارد مادون إرادةِ الله تعالىٰ إلى استمرارِ الخَلق و إلى بَقاءِ الخَلق تا روز قیامت و بعد از روز قیامت و إلىماشاءَالله تا جایى که این خلق و این اراده استمرار دارد و همینطور این اراده استمرار دارد از اول وقتى که ارادۀ این ذات حق به این مسئله تعلق گرفته است. اگر الآن از امام زمان علیهالسّلام سؤال کنیم که شما خلقت این عالم را میدانید؟ اینطورى که الآن فیزیکدانان دارند بررسى مىکنند، یکى مىگوید که [خلقت عالم] ده میلیارد سال پیش [بوده است] یکى میگوید که پنج میلیارد سال پیش بوده است و یکى مىگوید که بیگ بنگ و دنگ بنگ و منگ بنگ و از این بنگ بنگهایی که درآوردهاند بوده و بعضیها رد کردند و بعضیها اثبات کردند! حضرت مىفرماید که بابا جلوتر برو، از آن گاز و این حرفها باز هم جلوتر برو، از انرژى و تراکم انرژى که مىگویند ـ من که نفهمیدم که اصلاً این حرفها سر و ته دارد یا نه! ـ و از این حرفها باز هم جلوتر برو، مدام جلوتر برو جلوتر برو! مىگویند که ما دیگر ماندیم و هنگ کردیم و قاطى کردیم! مىگوید که باید هم قاطى کنى!
