تبیین حقیقت مُثُل افلاطونی در فلسفه اسلامی

برخوردهای مختلف اولیاء با انسان

ولی‌ّ خدا این است! وقتى حر پیش امام حسین علیه‌السّلام مى‌رود، انگارنه‌انگار که اصلاً او آمده و جلویش را گرفته است، اصلاً و ابداً! اصلاً به ذهن امام حسین هم خطور نمى‌کند که یک روزى او آمد و جلوی ما را گرفت و راه را برگرداند، امام همین است! ﴿أُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَهُ سَيِّ‍َٔاتِهِمۡ حَسَنَٰتٖ﴾¹ همین است. وقتى ارادۀ امام تعلق بگیرد سیئۀ او تبدیل به حسنه مى‌شود و پاک مى‌شود؛ پاک پاک! پیش امام مى‌آید ولی خودش دارد از خجالت مى‌میرد! لابد ـ نمى‌دانم، خداى نکرده بیخود از پیش خودمان یک چیزى نگوییم ـ وقتى حر با آن کیفیت پیش امام حسین مى‌رفت و کفشش را آن‌طور کرده بود، با خود مى‌گفت: اصلاً من را راه نمى‌دهند و حضرت اباالفضل علیه‌السّلام با آن شمشیرش قبل از اینکه [امام را ببینم] من را دو نصف مى‌کند که آخر فلان فلان شده تو همۀ کارها را کردى و حالا انگارنه‌انگار، تشریف آوردى؟! بفرمایید یک گوسفند هم براى شما قربانى کنیم و چه‌کار کنیم! قبلاً خبر مى‌دادید تا اینجا طاق‌نصرت مى‌بستیم! ولى وقتى که پیش امام حسین علیه‌السّلام مى‌رود، [حضرت می‌فرماید:] شما چه‌کار کردی؟! مسئله‌اى نیست، چه بوده است؟! به اینجا آمدی؟! تشریف بیاورید. [حر می‌گوید:] یا ابن‌رسول‌الله من این کار را کردم. [حضرت می‌فرماید:] تو چه موقعی انجام دادی؟! چه موقعی یک هم‌چنین چیزى انجام دادی؟! یعنى واقعاً حضرت به او مى‌گوید که تو چه موقع انجام دادی؟! امام حسین اصلاً در نفس خود نمى‌بیند که این حر یک روزى این کار را کرده است! چرا؟! چون الآن حر برگشته است و این وجود جدید در اینجا احساس و ملموس مى‌شود! وجود جدید و حضور جدید و نفس ناطقۀ جدید! این حر غیر از آن حر است و فرق مى‌کند. الآن این حر نه آب را سد کرده و نه با لشگر آمده و نه چیز کرده است، چون برگشته است! وقتى برگردد «یَومَ وَلَدَتهُ أُمُّهُ»² [می‌شود]؛ در مورد کسانى که گناه مى‌کنند داریم. و این دیگر خیلى جاى بسط و صحبت و اینها است.