
تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل
نقش نیت باطنی در تحقق آثار خارجی و اخروی افعال
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق رابطه میان نیت، عمل خارجی و صورت مثالی میپردازند. بحث با نقد استناد به مثل افلاطونی برای توجیه علم آغاز شده و به این حقیقت میرسد که هر عمل خارجی، زائیده نیت و کیفیت اراده فاعل است. استاد با تأکید بر اینکه صورت مثالی هر فعل، پیش از تحقق در عالم ماده در عالم مثال شکل میگیرد، توضیح میدهند که چگونه یک عمل واحد با نیتهای متفاوت، آثار متضادی همچون تقرب یا ابتعاد از پروردگار را به همراه دارد. در ادامه، اهمیت جایگاه حکیم و راهنما در مسیر سلوک و پرهیز از تجربههای پرهزینه عمر مورد تأکید قرار میگیرد. در نهایت، با تبیین اتحاد صورت مثالی و صورت خارجی، این نتیجه حاصل میشود که برای درک حقایق هستی، نیازی به تمسک به کلیات ذهنی نیست، بلکه قضایای جزئیه خارجیه به دلیل اتصال به عالم مثال، برای استنباط و فهم حقایق کفایت میکند.
تأثیر نیت و صورت مثالی در کیفیت عمل
5بنده خودم شاهد هستم و در زندگی خود به بعضی از موارد برخورد کردم، چند مورد، حدود چهار پنج مورد خیلی مشخص و شاخص بوده است که اگر راهنمایی بزرگان نبود قطعاً من مسیر دیگری را اختیار میکردم! حالا چه زمانی دوباره برگردم و متوجه بشوم اینها دیگر با خدا هست یا اصلاً برنگردم یااینکه انسان در این ضمن حیف و میل بشود!
تأثیر متابعت در انسان
اصلاً گاهی اوقات ممکن است دیگر عمری هم دست ندهد؛ یعنی در اثر متابعت با یک شخص. متابعت خب متابعت است؛ برو این کار را انجام بده، برو در این مسئله اقدام کن، برو نسبت به این، کار را انجام بده و خب گاهی اوقات این رفتن دیگر تمام است. میگویند که عمودی میرود و افقی میآید. گاهی مسئله اینطوری است که دیگر راه برگشت نیست. یکدفعه میبیند عجب عجب! این کسی که ما بهدنبالش میرفتیم، این که تصور میکردیم متصل است و دستش به جایی بند است و مؤیّد من عندالله است، نیّتش این بود؟ پس چرا این نیّتت را از اول به ما نگفتی عموجان؟! چرا نیّتت را از اول بیان و اظهار نکردی؟! خب اینها چیزهایی است که دیگر انسان میبیند راه برگشت ندارد و تمام!
منظور از حکیم در روایت: «ضَلَّ مَن لَیس لَه حَکیمٌ یُرشِدُه»
لذا اینجا مسئله خیلی مسئلۀ مهمی است که «ضَلَّ مَن لَیس لَه حَکیمٌ یُرشِدُه.» حکیم نه به معنای عارف کامل است بلکه همینقدر فردی که نسبت به مصالح و مفاسد خبرویت دارد، در همین حد هم باشد کافی است. حالا آنها برای مراتب بسیار بالا هست. البته بنده راجع به این مسائل إنشاءالله در جلد سوم [اسرار ملکوت] یک توضیحاتی میدهم که خیلی لازم است، بهخصوص در یک همچنین ازمنهای.
اثر، زائیدۀ نیّت عمل
قضیه این است که چطور این عمل یک اثری میزاید، در این شک نیست و کسانی که میخواهند از این شانه خالی کنند مطلب را به یک نحوی میخواهند منتفی بکنند و فایدهای ندارد. این یک مسئله است.
