تبیین رابطه علیت و تحقق معلول در نظام هستی

مصداق غلبۀ احساسات بر عقل

پیغمبر در مسجد نشسته بودند و رو کردند به ابابکر و گفتند که این شمشیر را بگیر و برو و آن شخصى که در بیرون مسجد هست به قتل برسان. پیغمبر که چشمش شخصى را نمى‌بیند! آیا مى‌شود؟ هرچه هم چشم یک نفر قوى باشد، از بوعلى هم قوى‌تر باشد که دوازده‌دهم و سیزده‌دهم بود که اصلاً نیست و وجود ندارد، خیلی باشد یازده‌دهم است، بالأخره از دیوار به این کلفتی و آن‌قدرى که دیگر رد نمى‌شود! چشم که موج نیست بیاید پشت دیوار را ببیند. چطور پیغمبر گفتند: فلان شخص پشت دیوار هست؟! از کجا فهمیدند؟! گفتند: برو پشت دیوار هست! او رفت‌وآمد و گفت: یا رسول الله او داشت نماز مى‌خواند! آدمِ نمازخوان را که نمى‌کشند! حضرت فرمودند: خیلى خب. عمر تو برو! شمشیر را به او دادند و او هم رفت بیرون و دید دارد نماز مى‌خواند. گفت: رفتم دیدم دارد نماز مى‌خواند!

ببینید این غلبۀ احساسات است! این را مى‌گویند: غلبۀ احساسات بر عقل! پیغمبر گفته که برو بکش. آیا گفته که نمازخوان را نکش؟! آیا گفته که مصلّى را نمى‌شود کشت؟! آیا این را هم گفته است؟! برو این را ازبین ببر.

بعد حضرت شمشیر را به على دادند و گفتند: یا على تو برو. وقتى حضرت رفت، دید کسى نیست. آن‌وقت حضرت فرمودند: اگر این ازبین مى‌رفت دیگر بعد از من دو نفر اختلاف نمى‌کردند.¹

این همان جریان رئیس خوارج و اینها بود که نهروان راه انداخت. این پیغمبر که الآن دارد خبر مى‌دهد از کجاست؟!

پیغمبر در مدینه نشسته است و دارد جنگ موته را براى مردم گزارش مى‌کند؛ الآن علَم در دست زید بن حارثه است بعد دست عبدالله بن جعفر است، بعد دست زید مى‌افتد، این افتاد و آن یکى علم را برداشت و... اینها دارند مى‌جنگند و یکى‌یکى مى‌افتند و شهید مى‌شوند.² این‌طرف پیغمبر دارد گزارش مى‌دهد! مثل پخش زنده است؟! آیا دیده‌اید؟! فوتبال را وقتى پخش مى‌کنند تا صبح نگاه کرده‌اید؟! تا صبح فوتبال تماشا [کرده‌اید]؟! کلاهى سر ما رفته است که...! پخش‌ زنده و فلان و این حرف‌ها! توپ در دروازه مى‌رود و این در خانه‌اش کف مى‌زند و بالا مى‌پرد!