نقد مبانی فلسفی و ضرورت اتصال به استاد

خلاصه این پادشاه هم گفته بود که از آنجا غذا مى‌آوریم به این چیز مى‌دهیم. یک روز سبد انجیرى برایش آورده بودند که اوراق و برگ و اینها داشته و رویش انجیر بود. این می‌گوید: همان‌طورى ببرید براى دخترم. مثل من خیلى انجیر دوست داشت! من هم زیاد دوست دارم! بعد مى‌گفت: زیر این برگ‌ها یک مار بود و این را مى‌برند، بیچاره همین مشغول انجیر خوردن مى‌شود آن مار سر درآورد: سلام‌علیکم! پدرت آمده قصر برایت درست کرده است؟! باید تشریفت را با افاضۀ ما ببرى! حالا بیچاره دیگر حیف شد! خلاصه او را زد و او هم درازبه‌دراز افتاد و به رحمت خدا رفت.

گاهى این قضیه این‌طورى مى‌شود! ما مى‌آییم براى خودمان برج‌وبارو مى‌سازیم تیر و تفنگ مى‌گذاریم بعد هم از سوراخ فاضلاب ما را مى‌گیرند و بیرون مى‌کشند که کجا دارى درمى‌روى؟! از سوراخ فاضلاب ‌ها! از سوراخ فاضلاب. آن که می‌گفتی: ملت پشت من است کجا بود؟! بیا بیرون بابا! مى‌آیند از سوراخ فاضلاب آدم را بیرون مى‌کشند و بعد هم إلى جهنّم و بئس المصیر!

معنای ارادۀ باری تعالی

این قضیه و این مسئله به نقص وجودى برمى‌گردد که در ذات بارى [نیست] پس ارادۀ بارى بر خلقت یک شیء، توجیهِ براى ارادۀ متعدد دیگر در اینجا نمى‌تواند داشته باشد. چون ارادۀ بارى بر خلقت یک شیء، این اراده یعنى انجام. آن فعل، آن نیت، خواست؛ آن نفس خودِ همان میل و شوق. این اراده، اگر قرار باشد بر اینکه نیاز به یک شوق مجدّد و به یک میل مجدد و به یک خواست مجدد داشته باشد این لازمه‌اش ضعف وجودى است. لذا همان‌طورى‌که در آیات قرآن هم هست ﴿وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٞ﴾؛¹ امر ما یکى است و یک اراده است. این اتفاقاً عین غناء ذاتى حق و عین استغناء حق و عین اطلاقیت حق است نه‌اینکه اراده متفاوت باشد.

حالا این کلام مرحوم داماد را تا بحث ایشان بخوانیم.