حقیقت قضا و قدر در شب‌های قدر
تبیین جایگاه شب‌های نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به نقد برداشت‌های رایج و سطحی از مسئله قضا و قدر و شب‌های قدر می‌پردازند. ایشان با رد نگاه «مقدماتی» به شب‌های نوزدهم و بیست و یکم، تأکید می‌کنند که هر سه شب، حقیقتِ شب قدر هستند و این تعدد شب‌ها، ناشی از تنازل مشیت الهی از مراتب کلی به عالم تعینات در طی شش مرحله یا شش دور است. در ادامه، ایشان با استناد به مبانی عرفانی و فلسفی، کیفیت تصرف ولایی اولیای الهی در عالم ماده را تبیین کرده و توضیح می‌دهند که چگونه اراده ولیّ خدا، بدون نقض قانون علیت، از مراتب عالیه بر عالم شهادت تأثیر می‌گذارد. در نهایت، با تبیین حقیقت واحد ولایت، این نکته روشن می‌شود که تعدد زمان‌ها و اعمال در شب‌های قدر، به معنای تعدد حقیقتِ تقدیر نیست، بلکه نشان‌دهنده استمرار یک حقیقت واحد در بستر زمان است.
حقیقت قضا و قدر در شب‌های قدر
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به نقد برداشت‌های رایج و سطحی از مسئله قضا و قدر و شب‌های قدر می‌پردازند. ایشان با رد نگاه «مقدماتی» به شب‌های نوزدهم و بیست و یکم، تأکید می‌کنند که هر سه شب، حقیقتِ شب قدر هستند و این تعدد شب‌ها، ناشی از تنازل مشیت الهی از مراتب کلی به عالم تعینات در طی شش مرحله یا شش دور است. در ادامه، ایشان با استناد به مبانی عرفانی و فلسفی، کیفیت تصرف ولایی اولیای الهی در عالم ماده را تبیین کرده و توضیح می‌دهند که چگونه اراده ولیّ خدا، بدون نقض قانون علیت، از مراتب عالیه بر عالم شهادت تأثیر می‌گذارد. در نهایت، با تبیین حقیقت واحد ولایت، این نکته روشن می‌شود که تعدد زمان‌ها و اعمال در شب‌های قدر، به معنای تعدد حقیقتِ تقدیر نیست، بلکه نشان‌دهنده استمرار یک حقیقت واحد در بستر زمان است.
حقیقت قضا و قدر در شب‌های قدر
15این مطلب مربوط به این است، در آنچه که مربوط به این عوالم است و اطلاع و اشراف بر این عوالم است، تفاوتى ندارد؛ چون ولایت یکى است. وقتى که ولایت یکى شد، آن ولایت یک وقت ظهور در امیرالمؤمنین علیه‌السّلام پیدا مى‌کند، یک وقت ظهور در امام مجتبى، یک وقت در امام زمان، یک وقت در سایر اولیاء الهى.
تلمیذ: ادعیه و اعمال شب‌های قدر متفاوت است، دلیلش همین است؟!
حقیقت واحد بودن اعمال شب قدر در سه شب
استاد: حالا این را عرض مى‌کنم. اعمال سه شب قدر یکى است، نه‌اینکه سه‌تاست، یک واقعیت است، یک حقیقت است منتها این سه روز طول مى‌کشد.
تلمیذ: مى‌شود گفت: شب قدر از نیمه شعبان شروع مى‌شود؟! دربارۀ شب پانزده شعبان هم یک هم‌چنین مطالبى داریم.
استاد: نه، راجع به آن نمى‌توانیم بگوییم. البته راجع به این سه ماه داریم که از رجب و شعبان به‌طورکلی حال‌وهوای فضا و عالم تغییر مى‌کند. این هست اما هرکدام از اینها براى خودشان جایگاه خودشان را دارند. به این مبنا اگر بگوییم همین‌طور است. ولى در شب پانزده شعبان که البته شب قدر نیست بلکه آن به‌واسطۀ این است که در آن شب ظهور جسمانى و مادى امام حىّ تعلق پیدا کرده است و به این واسطه در آن شب، تنجّز پیدا کرده است اما اینکه در شب نیمه شعبان تقادیر اشیاء در آنجا تنجّز پیدا کرده باشد، نه؛ یک هم‌چنین چیزى استفاده نمى‌شود. البته این مسئله را عرض مى‌کنیم که تعدد در لیالى و تعدد در اوقات، موجب تعدد در حقیقت خارجى عالم قدَر و عالم قدْر نمى‌شود؛ چون آنجا عالم ثابتات است. فرض کنید ـ برایتان مثال زده‌ام ـ یک نفر از دنیا مى‌رود، مى‌گویند که شب اول قبرش نماز وحشت بخوانید. بعد در روایت داریم شخص مى‌گوید که آقا من یک هفته بعد فهمیدم، حضرت فرمودند: عیب ندارد، بخوان!
اگر قرار بر وحشت نداشتن از نکیر و منکر باشد، بابا یا پدرش را درآورده‌اند، چماق و فلان و یااینکه اگر کارى‌اش ...! دیگر قضیه یک هفته بعد و یک هفته قبل ندارد. و همین‌طور عکسش هست! اگر شما متوجه بشوید یکى از دنیا رفته، امشب برایش نماز وحشت بخوانید، نماز لیلة الدفن بخوانید و بعد معلوم بشود نمرده، بیچاره نمرده و سه روز بعد مى‌میرد، نماز امشب شما پاى او حساب مى‌شود؛ توجه کردید؟! نه‌اینکه خدا از لطفش مى‌آید حساب مى‌کند؛ بحث، بحث لطف نیست بلکه یک واقعیت خارجى است؛ چون این نماز تحقق پیدا کرده و حقیقت این نماز در عالم ثابتات است، دیگر این مسئله قبل و بعد ندارد.