
حقیقت زمان و ماهیت گذشت در هستی
تبیین تفاوت زمان اعتباری با واقعیتِ درونیِ استمرار
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به واکاوی حقیقت زمان و تفاوت آن با مکان میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که زمان را صرفاً امری مادی یا وابسته به حرکت اجرام آسمانی میدانند، بر این نکته تأکید میکنند که زمان در اصل، یک «حس درونی» و «واقعیتِ استمرار» است که انسان در ذات خود آن را درک میکند. بحث از اینجا آغاز میشود که زمان نه یک امر خارجی مستقل، بلکه عارض بر وجود و بقای اشیاء است. در ادامه، با عبور از تحلیلهای مادی و فیزیکی، به این نتیجه میرسیم که این حسِ «سبق و لحوق» یا همان گذشت، به عالم ماده اختصاص ندارد و در عوالم غیرمادی مانند برزخ و عالم مثال نیز به تناسب خود وجود دارد. در نهایت، این بحث به تبیین روایاتی میانجامد که از مقیاسهای زمانی برای خلقت استفاده کردهاند و روشن میسازد که این تعابیر، بیانگر حقایقِ وجودی و مراتبِ هستی است، نه صرفاً شمارش سالهای شمسی یا قمری.
حقیقت زمان و ماهیت گذشت در هستی
4اما شما در کیف مىبینید که وجود دارد مثلاً شما یک موضوعى دارید فرض کنید الآن یک عبا دارید که رنگش سیاه است بعد این عبا را در آفتاب قرار مىدهید و یک ماه از آن مىگذرد یادتان مىرود بیایید این عبا را بردارید، وقتى نگاه مىکنید مىبینید رنگش زرد شد. میگویید: عبایم که سیاه بود! چون شمس در اینجا بر او عارض شده است، شمس به آن اصابت کرده است کمکم این رنگ و لون از سوادى به اصفرارى برمىگردد. این مسئله را شما احساس مىکنید. این در اینجا دو ماه زیر آفتاب بود و مستقیم آفتاب به آن خورده است. میگویید: اینکه اول رنگش سیاه بود، رنگش قرمز بود، الآن چرا اینطور است؟!
خلاصه کاملاً احساس مىکنید که این رنگ اول وجود داشت، سواد و سیاهى اول وجود داشت، قرمزى اول وجود داشت ولی الآن آن قرمزى و سیاهى دیگر وجود ندارد و به جایش زردى و اصفرارى یا بیاضیت در اینجا جاى آن را گرفت. آن را که قبلاً بود کاملاً به یاد دارید، آن را که الآن هست کاملاً مشهود شماست. اگر کسی دیگر هم بیاید از او سؤال کنید که آقا این عبایى که الآن در اینجا افتاده رنگش چیست؟ مىگوید: زرد است. مىگویید: این که زرد نبود، سیاه بود مىگوید: من که سیاه نمىبینم، این که الآن مىبینم زرد است. دیگرى بیاید از او سؤال بکند، مىگوید: این که الآن افتاده زرد است. دقت کنید! خب این کسی که الآن دارد مىگوید: زرد است، آیا اطلاع دارد بر اینکه چه مدت بر این گذشت؟! اطلاع ندارد! یعنى بدون اطلاع از اینکه دو ماه الآن زیر آفتاب هست دارد مىگوید که این رنگش زرد است، بدون اینکه اطلاع داشته باشد از اینکه نسیان عارض شده، غفلت در اینجا عارض شده که این را از روى بند بردارند، دارد مىگوید: زرد است.
کیف، یک واقعیت خارجى
پس کیف یک واقعیت خارجى است که این واقعیت براى همۀ افراد ملموس و محسوس است درصورتیکه آنها حس لمس را واجد باشند.
