حقیقت عالم ذر و جایگاه آن در خلقت انسان

خب صحبت در این است كه این قبلیتى كه الآن در اینجا هست چه قبلیتى بوده؟! این چه عالمى بوده كه در آن عالم همۀ آنها مجتمعاً اقرار به ربوبیت كرده‌اند؟! حالا در اینجا خیلى حرف‌هاى مختلف زده شده، خود رفقا مى‌روند و تفاسیر و همین‌طور مطالبى كه امروزى‌ها نسبت به این قضیه گفته‌اند و تأویلات و توجیهاتى را كه كرده‌اند را مى‌بینند.

بعضى‌ها گفته‌اند که خدا این انسان‌ها را در یك جا مثل مورچه جمع كرد،¹ ذر یعنى مثلاً مورچه. ذر یكى از معانى‌اش كوچك است؛ یعنى چیز ریز و كوچك. خدا اینها را مثل مورچه جمع كرد و حالا نمى‌دانیم در كجاى زمین این مورچه‌ها جمع شده‌اند!! ما قبلاً یك مورچه بوده‌ایم! کلۀ مورچه دیده‌اید؟! یك کلۀ مورچه خدا خلق كرده و رویش خاك ریخته و بعد هم حضرت آدم را خلق كرده و هركدام از اینها كه به‌وجود مى‌آیند در یك درخت و لاى درخت مى‌روند و بعد هم طرف آن را مى‌خورد و تبدیل به یك حسن آقا [می‌شود]!! از این چرند و پرندها و ترهّات! خب دیگر همه حرف مى‌زنند و همه‌ هم حكایت از عدم فهم این مطالب مى‌كند.

آنچه كه هست این است كه آن عالم كه عالمِ خلق است و سریان عالم‌ وجود از آنجا است و از آن مرتبه به مرتبۀ واحدیت تعبیر مى‌شود،² در آنجا تمام این مسائل و تمام عالم وجود و مظاهرش همه در آنجا شكل گرفته‌اند.

اگر در نظر رفقا باشد، در كیفیت تحقق علم عنائى نسبت به عالم خلق، مطالبى عرض كردیم كه در اینجا نسبت به عالم ذر به‌درد مى‌خورد. در آنجا عرض كردیم كه در علم عنائى مراتب مختلفۀ وجود به ارادۀ واحده و به مشیت واحده تحقق پیدا كرده است.³ نه‌اینکه یك اراده تعلق بگیرد و مدتى از آن اراده بگذرد، خدا بگوید که حالا ما مرتبۀ دومش را درست كنیم یا یك مشیت نسبت به عالم تعلق بگیرد و بعد از گذشت مدت‌ها، خدا یك‌دفعه یادش بیاید که خب حالا دومى را چطورى خلقش كنیم؟! معلولش را چطورى بیافرینیم؟! مرتبۀ مادون را چطور بیافرینیم؟! این حرف‌ها همه چرندیات است!