حقیقت عالم ذر و جایگاه آن در خلقت انسان
تبیین پیوند وجودی انسان با پروردگار در عوالم پیشین
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین حقیقت عالم ذر و جایگاه آن در نظام خلقت میپردازند. بحث با نقد تصورات نادرست درباره زمان و مکان آغاز شده و با تفکیک میان عالم ماده، عالم مثال و عوالم مافوق، روشن میشود که زمان امری اعتباری است که در عوالم پایینتر جریان دارد. محور اصلی بحث، اثبات این نکته است که عالم ذر نه یک واقعه تاریخی در گذشته، بلکه حقیقتِ ربطی و وجودی انسان با پروردگار است که در علم عنایی الهی تحقق یافته است. استاد با استناد به آیات و روایات، توضیح میدهند که اقرار به ربوبیت، امری فطری و نهادینه در ذات انسان است که حتی کافران و مشرکان نیز در باطن خود به آن معترفاند. در نهایت، این نتیجه حاصل میشود که تمامی عوالم و مراتب وجودی انسان، در آن حقیقتِ واحدِ ربطی مستتر بوده و سیر کمالی سالک، در واقع پردهبرداری از این حقیقتِ ازلی و آگاهی یافتن به آن است.
مرتب سازی:
حقیقت عالم ذر و جایگاه آن در خلقت انسان
8علم عنائى حق، مقام فعلیت و استغناء حق، مقام صمدیت حق، مقام غناء ذاتى حق، مقام عدم سكون و ثبات الوهیت، آن مرتبۀ ثبات كه در آن مرتبه جنبۀ فعلیت محضه است، نه جنبۀ استعداد و قوّه. در هر حركتى یك جنبۀ قوه و فعل قرار دارد كه از این نقطه، قوۀ براى فعلیت نقطۀ بعد و استعداد براى فعلیت نقطۀ بعد است اما در ذات ربوبى كه در آنجا فعلیت محضه است دیگر در آنجا حركت چه معنا دارد؟! حركت از چه نقطهاى به چه نقطهاى؟! حركت از چه مرتبه به مرتبهاى؟! در ذات ربوبى كه ذات فاقد چیزى نیست كه بهواسطۀ حركت واجد آن شیء بشود. ذات در ذات خودش ثابت است و در ذات خود غنى بالذات است و در ذات خود صمدیت محضه است پس چه چیزى را ذات فاقد است كه تا ارادۀ او بیاید و از یك مرتبه به مرتبۀ دیگر [برود و] به آن فعلیت بدهد؟!
پس این خلقت عالم، خلقت همۀ اشیاء، همۀ آنها به خلق واحد یعنى به یك ظهور واحد و به یك مشیت واحده و به یك ارادۀ واحده در آن علم عنائى همه به انطواى اجمال و تفصیل منطوى بوده است كه آن مرتبه، مرتبۀ اجمال بوده، بعد همان در مرتبۀ تفصیل به تفصیل آمده است. منتها ما الآن در این برهه، این موقعیت را داریم ادراك مىكنیم. افرادى كه در صد سال پیش بودند همان برهۀ صد سال پیش را ادراك مىكردند و احساس نمىكردند حالا بعداً مىآید، چه مىشود؟! آیا بعد از ما قیامت برپا مىشود؟! حضرت ظهور مىكنند؟!
همین حالت را ما الآن داریم؛ همین حالت را ما كه الآن شب پنجشنبه است داریم [منبابمثال میگوییم که] آیا ما زمان ظهور را ادراك مىكنیم یااینکه نه، قبل از ظهور از دنیا مىرویم و بعض دیگر مىآیند؟! آنها كه زمان ظهور را ادراك مىكنند چه كسانى هستند؟! اینها را ما دیگر هیچ اطلاعى نداریم. همین موقعیت فعلى خودمان را داریم ادراک مىكنیم.