اصالةالوجود، شالوده مسائل فلسفی
و اشارهای به مبحث حقیقت و مجاز
در چهارمین جلسه از جلسات درس شرح منظومه، حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) مبحث مهم اصالة الوجود را مطرح کرده و آن را شالوده اساسی غالب مسائل فلسفی میداند. حضرت استاد در پی تنقیح محل بحث در اصالةالوجود، وارد مبحث حقیقت و مجاز و بالخصوص مسئله استعاره شده و میخواهد روشن کند که آیا اطلاق وجود بر موجودات عالم، حقیقت است یا مجاز؟ در همین راستا ایشان به موشکافی دقیق ادبی مبحث استعاره پرداخته است تا حقیقت معنای استعاره و ارتباط آن با حقیقت و مجاز روشن گردد. مرحوم استاد ضمن بیان نحوۀ انتزاع جنس از انواع، به یک نکته کلی در باره مفاهیم عام اشاره میکند: ابهام معنایی؛ سپس همین نکته را در بحث وجود تطبیق کرده و میفرماید: وجود عبارت است از معنای مبهمی که ذهن ما میتواند آن را بپردازد و آن معنا را هم به خدا نسبت دهد و هم به جبرئیل و هم به انسان.
مرتب سازی:
اصالةالوجود، شالوده مسائل فلسفی
11ابهام در معنای وجود و صدق آن بر تمام موجودات
پس بنابراین ما حصل مطالب امروز این است که آن معنای کلّی و مبهمی که قابل صدق بر تمام افراد متعدده است آن معنا وجود میشود. پس وجود عبارت است از آن معنای مبهمی که ذهن ما میتواند آن را بپردازد و آن معنا را هم به خدا بزند و هم به جبرئیل بزند و هم به عبد عاصی بزند. یعنی آن را میتواند به همه اینها بزند.
إنشاءالله روی این مطلب یک قدری مطالعه بکنیم تا برسیم به اینکه [قائلین به] اصالةالوجود چه میخواهند بگویند و چرا مبحث وجود، ریشه تمام مسائل فلسفی است؟ و إنشاءالله در بند این هم نباشید که چقدر میخوانیم خلاصه کم یا زیاد و این حرفها این را یک توسعهای به ما بدهید که از این نقطه نظر دست ما باز باشد.
اللَهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد