بررسی دلیل خیر و شرف در اثبات اصالت وجود

در مقابل اینها شر وجود دارد و شر عبارت است از حجاب، شر یک امر عدمی است؛ جهل شر است و امر عدمی است. امر عدمی یعنی نبود کمال، نبود قرب، نبود وصول و امثال‌ذلک. و هرچیزی که معدّ برای این قضیّه بشود آن هم شر است؛ شیطان می‌شود شر، رفیق ناباب می‌شود شر، پول و پله [مال] دنیا که انسان را به خودش بکشاند می‌شود شر، توجه به مقام می‌شود شر، حیثیات نفسانی و ریاست و امثال‌ذلک می‌شوند شر، محراب و منبر می‌شود شر، آن هم چه شرّی!

جناب آرتیمانی ـ رضوان الله علیه ـ می‌گوید که:

در محراب ایستاده است، محراب دیگر همین است؛ محراب محل حرب با رقیب است! در نماز دارد نقشه می‌کشد که چطور مریدهای آن پیش‌نماز دیگر را به اینجا بکشاند و آن‌جناب بعد در ذهنش شروع می‌کند به بالا رفتن و پایین آمدن و...، خلاصه دیگر وارد سیاست نشویم! پس تمام اینها شر می‌شوند و مواردی هستند که مانع از رسیدن به آن کمال مطلق می‌شوند؛ در نتیجه آنها شر هستند.

توضیح معنای عدمی بودن شر

وقتی که معنای خیر و شر را متوجه شدیم، حالا صحبت ما این است که آیا خیر و شر یک امر متحقّق خارجی هستند یا اینکه یک امر انتزاعی و ذهنی و اعتباری هستند؟ یا اینکه خیر و شر هر دو یک امر متحقّق خارجی هستند یا اینکه کدام‌یک از آنها امر خارجی است و کدام‌یک نیست؟

لا شک و لا شبهه‌ که شر می‌شود امر عدمی، چون جهل عبارت است از نبود کمال و نبود کمال به‌حسب اختلاف مذاهب و مذاق‌ها تفاوت پیدا می‌کند. به هر صورت نبود شیء را شر می‌گویند؛ فقر نبود پول است، اما فقر چیزی نیست که انسان آن را داشته باشد.