بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود

بنابراین حرکت جماد به‌سوی نبات مانند قطاری می‌ماند که از یک ایستگاه حرکت بکند و همین‌طور در هر آنی از آنات در یک مکان باشد، در هر آنی از آنات در یک زمان باشد تا اینکه این مسافت طی بشود و به ایستگاه بعدی برسد.

اگر قضیّه این‌طور باشد پس ما انواع غیرمتناهیۀ محصور بین حاصرین را در اینجا می‌بینیم؛ حاصر اول آن زمانی است که ما این تخم را در زمین گذاشته‌ایم و حاصر دوم آن زمانی است که این تخم جوانه زد و تبدیل به گیاه شد. حساب می‌کنیم و می‌بینیم که یک هفته است، در این یک هفته که محصور بین دو حاصر اول و منتهی است، انواع غیرمتناهیه‌ای در خارج تحقّق پیدا کرده است.

تحقّق امور غیرمتناهیه بین الحاصرین در دو فرض اصالةالماهیة و اصالةالوجود

حالا شما ممکن است بگویید که تحقّق پیدا بکند چه اشکال دارد؟! اشکال این است که تحقّق انواع غیرمتناهیه در خارج با توجه به حصر بین دو حاصر محال است؛ مبدأ محدود، منتهی هم محدود اما بین آنها تحقّق شیء نامحدود است و این می‌شود محال.

اگر در اینجا قائل به اصالةالماهیة بشویم، معنایش این است که ماهیّت‌هایی که هیچ دَخلی به همدیگر ندارند و اصلاً به نهایت نمی‌رسند و حدّی برای آنها نیست بین دو حاصرِ محدود تحقّق پیدا بکنند و بطلان این مطلب از اَبدَه بدیهیّات است.

اما اگر گفتیم که اصل با وجود است، اشکال ندارد که یک امر ثابت لباس‌های متفاوتی به خودش بگیرد؛ خودش ثابت است و مثل ماهیّت نیست که این ماهیّت ارتباطی به ماهیّت دیگر نداشته باشد. این خودش امر ثابت است و وقتی که امر ثابت شد پس این می‌شود محدود و این امر محدود لباس‌های غیر محدود به خود می‌گیرد و دیگر در اینجا اشکالی پیش نمی‌آید.

امکان تحقق امور غیرمتناهیه در ذهن 

مطلبی که در اینجا به ذهن می‌رسد و باید به این نکته خیلی دقّت بکنیم این است که آقایان در اینجا فرموده‌اند که تحقّق امور غیرمتناهیه که محصور بین دو حاصر هستند در ذهن اشکال ندارد.