دلیل پنجم و ششم اشتراک معنوی وجود

نزدیکی ابن‌أبی‌الحدید به مذهب تشیّع

آدم خیلی تعجّب می‌کند که اینها با این همه علم چگونه سنگ این خلفاء را به سینه می‌زنند؟! بعضی‌ها می‌گویند که همین ابن‌أبی‌الحدید شیعه است، ولی به نظر من شیعه نیست و ایشان خلاصه در بعضی جاها اهل‌تسنّن بودن خود را ابراز می‌کند. خیلی نسبت به امیرالمؤمنین علیه السّلام با آن اشعار و علویّات سبع و... ابراز محبّت می‌کند.

تلمیذ: سنّی‌ها دنبال چنین افرادی هستند که بگویند شیعه هستند و کتاب‌هایشان را از اعتبار بیندازند، معلوم است که اینها شیعه بوده‌اند.

استاد: نه! بالأخره مطالبشان را چه‌کار بکنیم؟ مثلاً همین ابن‌أبی‌الحدید جلد یازدهم شرح نهج البلاغه را در فضائل عمر نوشته است. شما جلد یازدهم ابن‌أبی‌الحدید را نگاه بکنید، هر چیزی را برای فضائل عمر آورده است. البتّه بعضی از آنها خراب‌کاری‌های عمر است و نمی‌دانم آیا عمداً اینها را آورده است تا مقام عمر را نشان بدهد؟! ولی به هر حال مطالبش شیعه بودن ایشان را نمی‌رساند.

تلمیذ: مرحوم عطار هم در ستایش ابوبکر به یک نحوه‌ای بیان می‌کنند که گویا دارند مذمّت می‌کنند.

استاد: اشعار جناب عطار ـ رضوان الله علیه ـ نشان می‌دهد که ایشان شیعه است:

یک سنّی که چنین حرفی نمی‌زند!

تلمیذ: ابن‌أبی‌الحدید هم در مدح امیرالمؤمنین علیه السّلام عبارات عجیبی دارند!

استاد: البتّه بنده که با آقا صحبت می‌کردم صریحاً به من نفرمودند، ولی گفتند که ایشان یا شیعه بوده است یا خیلی نزدیک بوده است. اما من در مطالب او که نگاه می‌کردم می‌دیدم که بعضی جاها خیلی زور می‌زند تا فضیلتی را برای عمر بیاورد، درحالی‌که آن فضیلت اصلاً به عمر نمی‌چسبد. آخر آدم از ابن‌أبی‌الحدید با این سواد که عالم خیلی متضلّعی بوده است تعجّب می‌کند!

توجیهات علمای اهل سنت برای مدح خلفای غاصب

یا مثلاً این فخر رازی را نگاه کنید؛ فخر رازی کم آدمی بوده است؟! در تسنّن او کسی شک ندارد. در تفسیرش در ﴿إِذۡ هُمَا فِي ٱلۡغَارِ﴾ و در﴿لَا تَحۡزَنۡ إِنَّ ٱللَهَ مَعَنَا﴾؛² بروید نگاه کنید و ببینید راجع به ابی‌بکر چه گفته است!³