
بررسی مسئلۀ وحدت حقیقت وجود در مصادر اسلامی (2)
دلالت آیات قرآن بر وحدت حقیقت وجود
درس سی و سوم از سلسله دروس شرح منظومه حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی به ادامه بخث جلسه قبل پیرامون بررسی مسئله وحدت وجود در مصادر و منابع اسلامی اختصاص دارد. حضرت استاد در این درس به تتمه بررسی آیه ﴿وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِيدِ﴾ پرداختهاند. ایشان در ادامه درس سایر آیت قرآن که دلالت بر معنای وحدت وجود دارند را به طور جامع مورد بررسی قرار دادهاند. از نکات قابل توجه در این درس توضیحات استاد حسینی طهرانی پیرامون معنای تشکیک در وجود و کیفیت اداراک آن توسط نفس میباشد. دیگر موضوع مهم این درس توضیحات حضرت استاد درباره مقام واحدیت و احدیت و تفاوت بین این دو است.
بررسی مسئلۀ وحدت حقیقت وجود در مصادر اسلامی (2)
9الآن در این اطاق میلیونها موج وجود دارد ولی چون این چند میلیون موج هنوز ظهور پیدا نکردهاند، شما نه اسم یک میگذارید و نه اسم دو! اما وقتی که یک رادیو و گیرندهای در اینجا بود و شما یک موج را گرفتید و آن موج بروز پیدا کرد، میگویید: موج صد و پنجاه و چهارم! همین گیرنده اگر یک موج دیگری را برای شما گرفت، میگویید: موج صد و پنجاه و ششم! درحالتیکه همین موج قبلاً هم بوده است، منتها ظهور نداشته است.
پس ظهور و مَظهر است که عدد میآفریند و تولید عدد میکند؛ و چون ممکنات با وجودشان خودشان را ظهور و نشان میدهند و در قبال و مرأیٰ و مَنظر درمیآورند، بر آنها عدد بار میشود و میگوییم: نفر اول، نفر دوم و نفر سوم! حسن، حسین و تقی، قبلاً هم بودهاند، منتها چون در سر صف نایستادهاند، به اینها عدد گفته نمیشود، و همینکه اینها سر صف ایستادند، شمارۀ پانزده، هیجده، بیست و سه و چهار شدند.
پس چون او در مقام ذات میخواهد که خودش را بهواسطۀ اسماء و صفات نشان بدهد، میشود مَظهَر و مُظهِر؛ و وقتی که مَظهر شد، عدد به آن تعلّق میگیرد.
توضیح مقام احدیّت پروردگار
حالا ما چه رتبهای برای این مقام بگذاریم؟ آیا رتبۀ چهار را بگذاریم؟ نه، چون اگر او چهار است، سؤال میکنیم که سهتای قبل از او که بودهاند؟ درحالیکه غیر از او هیچکسی نیست! آیا رتبۀ دو را برای او بگذاریم؟ نه، چون اگر او دو است، سؤال میکنیم که آن یک قبل از او که بوده است؟ درحالیکه هیچکسی غیر از او نیست!
چون خودش است که از آن مقام هو هویت درآمده است؛ پس خودش نفر اول شد، نفرِ دوم پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم، تا همینطور بیاید و چهارده معصوم علیهم السّلام تمام بشوند و بعد مراتب عالم بالا و وسط و پایین، این طرف و آنطرف.
پس همۀ اینها اعدادی میشوند که در قبال این عدد قرار گرفتهاند، منتها آن عدد جنبۀ عِلّی برای این اعداد دارد؛ یعنی همان یک که خودش را نشان میدهد، در دو آمده است و دو را در قبال خودش قرار داده است. ولی اینکه آن یک در اینجا چگونه اینطور شده است؛ بماند برای بعد! ما باید این بحث را در مبحث وحدت موجود پیش بیاوریم و بنده مقداری آن را زود مطرح کردم.
