وحدت شخصیّه و نوعیّۀ وجود

وقتی که وجود باری اراده می‌کند، این اشیاء از وجود باری تحقّق پیدا می‌کنند؛ پس تحقّق موجودات از وجود باری به معنای ظهورِ وجود باری است در این موجودات متکثّره.

مغربی یک شعری دارد که اتفاقاً خیلی شعر جالبی است. من وقتی که داشتم این مطالب را دسته‌بندی می‌کردم یک‌دفعه این شعر هم به یادم آمد. می‌فرماید:

معنی وجود من از تو است، روشن است؛ یعنی وجود ما از تو است و ما از عالَم دیگری غیر از وجود تو و از یک مرتبه‌ای غیر از مرتبۀ تو، تحقّق و تکوّن پیدا نکرده‌ایم.

کیفیت ارتباط بین خلقت و ظهور پروردگار در عالم

این خیلی روشن و واضح است که ما نه از عدم تکوّن پیدا کرده‌ایم؛ چون گفتیم عدم مناقض وجود است و نقیضِ شیء، موجِد شیء نخواهد شد. و نه از وجودی سوای وجود تو؛ چون اگر آن وجود، مقارن با وجود پروردگار باشد، آن‌وقت همان توالی فاسده‌ای که در آنجا هست پیش می‌آید. پس معنای وجود ما از تو است روشن است.

از آن طرف می‌فرماید: ظهور تو به من است. ظهور تو به من است به این معنا است که وجود پروردگار که الآن به این صورت درآمده است، یعنی خودش را به این صورت نشان داده است:

آن نور وجود پروردگار که به این صورت در آمد؛ یعنی خودش را به این صورت نشان داد. بنابراین معنایش این است که آن صورت پروردگار نشانی نداشت.

و ما نباید فقط به عالَم مادّه توجّه بکنیم، بلکه تمام عوالم اعمّ از عالَم مادّه و مجرّدات نزول هستند. بله، مظهریّت در آنها فرق می‌کند؛ مظهریّت در اسماء کلّیه، اسماء جزئیّه، و همین‌طور برسیم تا به أدنی العوالم که عالم مادّه است.

بنابراین ظهورِ نور پروردگار به همین مظاهری است که ما آن مظاهر را یا در مجرّد، یا در برزخ و یا در مادّه مشاهده می‌کنیم. این هم معنای ظهور تو به من است.