وحدت شخصیّه و نوعیّۀ وجود

فَلَستَ تَظهَرُ لولای؛ حالا اگر به فرض، من نبودم تو ظهور پیدا نمی‌کردی! پس نیاز باری برای ظهور به وجود ما است ـ این عبارت، عبارت خیلی مؤدّبانه‌ای نیست ـ داعیۀ باری برای ظهور به وجود ما است، اشتیاق باری به وجودِ ما به‌واسطۀ داعیه ظهور او است. فَلَستَ تَظهَرُ لَولای؛ اگر من نبودم، تو ظهور پیدا نمی‌کردی! معنا خیلی روشن است. لَم أکُ لولاک؛ اگر تو نبودی، من هم وجود پیدا نمی‌کردم.

معنای عالم عماء ربّانی

پس با این بیان روشن می‌شود که آن نور وجود مطلق که وجود باری است، خودش هیچ ظهوری ندارد. او هیچ ظهوری ندارد و این ظهورات هستند که ما را به آن سِرّ خفی می‌رسانند.

چون این ظهورات، مظاهرِ وجود مطلق هستند، پس وجود مطلق فی‌حدّ نفسه ظهوری ندارد؛ این را می‌گویند «عالَم عماء». عالَم عماء ربّانی، که در کلمات عرفاء از آن تعبیر به عالَم هو هویت می‌کنند، همان عالَم عدم ظهور است. پس شما به هر کیفیتی بخواهید در عالم عماء ظهوری را تصوّر بکنید، معنا ندارد!

محی الدین ـ رضوان‌الله‌تعالی‌علیه ـ می‌فرماید:

اللَهمّ أفِضْ صِلَةَ صَلَوَاتِکَ وَ سَلَامَةَ تَسْلِیمَاتِکَ عَلَی أوَّلِ التَّعَیُّنَاتِ الْمُفاضَةِ مِنَ الْعَمَاءِ الرَّبَّانِیِّ.¹

اولین ظهور و تعیّنی که از مقام عماء ربّانی صادر می‌شود، مظهریّت پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم است. عماء یعنی مقام هو هویت، مقامی که هیچ ظهوری در آنجا نیست، مقام سرّ خفی، سرّ مستسرّ و مقام احدیت است و شما آن مقام را هرچه می‌خواهید بنامید.

لذا در اینجا روایات دیگر مختلف هستند: «اوّلُ ما خَلَقَ الله نوری»،² «اوّلُ ما خَلَقَ الله العقل»،³ «اوّل ما خَلَقَ الله نورُ نبیّک یا جابر»؛⁴ که تمام اینها اشاره به آن مظهریّت اول می‌کنند، که مظهریّت کلّیه برای جمیع ماسوی‌الله است.

معنای روایت کُنتُ کنزًا مخفیًّا

و ما از همین‌جا پی می‌بریم که این حدیث قدسی: «کُنتُ کنزًا مخفیًّا فَأحبَبتُ اَن اُعرَف فخلقتُ الخلق لکی اُعرَف»⁵ چه معنایی دارد. کنز مخفی یعنی عالَم عماء و عالَم نور وجود مطلقی که هیچ‌گونه مظهریّتی ندارد. و اگر بخواهد مظهریّت پیدا بکند و اُعرَف و شناخته بشود، و به مقام اثبات برسد، باید برای خودش مَظهَر درست بکند؛ در این‌صورت همۀ ماسوی‌الله می‌شوند مَظهَر.