اثبات وجود ذهنی و ردّ قول قائلین به اضافه و شبح

آن بچۀ دو ساله وقتی که نگاه می‌کند به یک فرش، به همان اندازه که از آن فرش در ذهن آورده است به همان اندازه به ماهیّت آن رسیده است. و وقتی که چهار سالش می‌شود با یک دید بیشتری از این ماهیّت در ذهن می‌آورد. ولی صحبت در این است که آن چیزی را که در ذهن می‌آورد همان شیئی است که در خارج وجود دارد؛ یعنی اگر نگاه به قرمزی می‌کند، آن قرمزی که در خارج هست تغییر نکرده است، بلکه اگر همان قرمزی در ذهنش بخواهد لباس وجود بپوشاند، می‌شود همین خارج.

ما فعلاً به ذاتش کاری نداریم، و بحثمان را می‌بریم راجع به اعراض؛ ما الآن یک عرض را تصوّر کرده‌ایم یا نکرده‌ایم؟! خود عرضی که الآن تصوّر می‌کنیم اگر بخواهد لباسِ خارج بپوشاند می‌شود همین شیء خارجی! ما الآن یک کیف و رنگ را تصوّر کرده‌ایم یا نکرده‌ایم؟! همان رنگی را که ما در ذهن آورده‌ایم اگر بخواهد لباسِ خارج بپوشد می‌شود همین شیء خارجی!

ادراک هر شخص از خارج به مقتضای مُدرَکات او

پس از یک نقطه‌نظر می‌توانیم بگوییم عین آنچه که در خارج هست در ذهن هم می‌آید؛ از عوارض و جوهر، منتها نه بکماله و بتمامه! بلکه هر شخصی به مقتضای خصوصیّات و مُدرَکات خودش از خارج برداشت دارد، و چون غالباً برداشت‌ها مشابه هم هستند لذا حکمِ مشترک روی برداشت‌ها داده می‌شود.

فعلاً راجع به این قضیّه یک قدری بیشتر مطالعه بکنید تا ان‌شاءالله در جلسۀ بعد بحث را راجع به این قرار بدهیم که آیا برداشتِ افراد از خارج یکسان است یا تفاوت پیدا می‌کند؟ که این خیلی بحث دقیقی است.

اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد