اثبات وجود ذهنی و ردّ قول قائلین به اضافه و شبح

عدم امکان معرفت به فصولِ اشیاء

مطلبی که به‌نظر می‌رسد این است که آیا همان ماهیّتی که واقعاً تشکیل دهندۀ این وجود خارجی است در ذهن ما می‌آید با انسلاخ از وجود خارجی؟ به‌نحوی‌که من‌باب‌مثال اگر حضرت عیسی‌ای باشد و بخواهد به آن ماهیّتی که ما در ذهن آورده‌ایم لباس وجود خارجی بپوشاند، یعنی اگر آن ماهیّت را ضمیمه بکند به آن وجود خارجی، می‌شود همین آبی که ما داریم می‌بینیم!

آیا مطلب به این نحو است؟ آیا ماهیّتی که ما الآن از شیء در نظر می‌آوریم واقعاً همان چیزی است که در خارج است؟ یعنی فقط فرقش با خارج در این است که آن لباسِ خارج دارد و این لباسِ ذهن دارد؟! که مثال زدیم؛ یعنی این‌طور قضیّه را خلاصه و ساده بیان کردیم، که اگر یک معجزه کننده‌ای بخواهد اعجازی بکند و آن صورت ذهنی ما را لباس خارج بپوشاند؛ می‌شود همین چیزی که الآن در خارج هست. آیا واقعاً آن چیزی که ما از یک بقر در ذهنمان تصوّر کرده‌ایم همان حقیقت بقر است؟ آیا ما واقعاً بقر را فهمیده‌ایم و به ذاتیّات، خصوصیّات و ماهیّت جنسی و فصلی بقر رسیدیم و بعد آن را در ذهنمان آورده‌ایم؟ که اگر آن ماهیّت در ذهن را در خارج تحقّق ببخشند، می‌شود همان بقر خارجی!

من‌باب‌مثال یک مهندس وقتی بخواهد یک نقشه ساختمان را بکشد؛ طبق آنچه که از نقشۀ ساختمان در ذهن می‌آورد اول یک صورت ذهنیّه‌ای از آن نقشه را در ذهن خودش نقش می‌بندد و بعد آن صورت ذهنیّه را می‌آورد روی کاغذ. حالا اگر ما یک کامپیوتری درست کنیم و آن را به سیستم عصبی مغز وصل کنیم، این امواج، فرکانس‌ها و نوسانات که در سر و سلول و مغزِ ما در جریان است را نشان می‌دهد. البتّه به قول اینها! ما چه می‌دانیم درست است یا غلط! اینها را ما سر رشته نداریم!

الآن یک دستگاهی درست کرده‌اند به نام دروغ سنج یا دروغ یاب! البتّه دستگاه‌شان هم بی‌خودی است؛ چون اساس کار دستگاه بر این است که وقتی فرد دروغ می‌گوید باید قلبش شروع به تند زدن بکند تا دستگاه نشان بدهد. حالا اگر یک آدمی واقعاً به خودش مسلّط باشد، اصلاً دستگاه نمی‌تواند نشان بدهد.