جلسه ۵۵

اصلاً زیر اینجا طلایی نبوده است ولی تو همین‌طور دست کردی و طلا درآوردی، من در تورات یا در کتاب‌های خودمان خوانده بودم که اگر پیروان پیغمبر آخرالزّمان توبۀ درست و واقعی بکنند، دست ببرند زیر خاک طلا درمی‌آورند. یعنی جنبۀ احاطی پیدا می‌کنند و نفس آنها پاک می‌شود. می‌خواستم ببینم که آیا اوّلاً این درست است و ثانیاً آیا توبۀ تو واقعی است یا آمدی سر ما را کلاه بگذاری؟ که دیدم درست است به همین‌خاطر مسلمان شدم.¹

یکی بودن کثرات، افعال و خصوصیّات با ذات

حالا این فضیل که دیگر آن فضیل قبلی جلوی کاروان بگیر نیست، این یک آدم دیگر است و یک قِسم و خصوصیّت دیگری دارد. اما نفس انسان در مقام عمل با آن ذات یکی است، یعنی همین معلول و خصوصیّات کثرت همان ذات هستند. منتها وقتی به این ذات نگاه بکنیم یک چیزهایی را می‌بینیم، مثلاً این زید الآن دارد این کار را انجام می‌دهد؛ اخم می‌کند، گریه می‌کند، عصبانی می‌شود، این را زده است، بعد می‌خندد، بعد می‌نشیند و مسئله حل می‌کند و کتاب می‌خواند، بعد می‌رود بازی می‌کند و...! وقتی ما به این کارهایی که این زید الآن دارد می‌کند نگاه می‌کنیم می‌بینیم که اینها کثراتی هستند که در مرآیٰ و منظر ما هستند یعنی اگر نگاه به خود زید بکنیم اینها را می‌بینیم. ولی اگر یک خُرده نگاهمان را دقیق‌تر بکنیم می‌بینیم این زید که الآن دارد این کارها را انجام می‌دهد غیر از خودش و نفسش که الآن باعث این ظهورات شده است چیز دیگری نیست. پس الآن همین زید است که به‌این‌صورت جلوه‌نمایی می‌کند؛ در این مرحله خودش را این‌طور نشان می‌دهد، در آن مرحله خودش را آن‌طور نشان می‌دهد و در مرحلۀ دیگر خودش را طور دیگری نشان می‌دهد. پس تمام این کثرات، فانی و مُنمَحی در خود آن ذاتِ زید هستند که آن ذات الآن دارد خودش را به این کیفیّات و صُوَر درمی‌آورد.