جلسه ۵۶

حالاکه تازه این صورت به مغز رسیده است باز جنبۀ مادّی دارد، باز هنوز ادراک برای ما پیدا نشده است یعنی ما هنوز چیزی ادراک نمی‌کنیم بلکه آن وقتی ادراک پیدا می‌کنیم که ادراک می‌کنیم یک چیزی هست. این صورت دوم بود.

مرحلۀ سوم برداشت کلیشه و فتوکپی توسط نفس از مغز

صورت سوم این است که همین نفس که این آلات را به کار برده است یک آلت مافوق و حاکم بر همۀ این آلات دارد که عبارت از مغز است. نفس از این مغز برای خودش یک کلیشه و فتوکپی دیگر برمی‌دارد که آن می‌شود صورت محسوسه، صورت متخیّله، صورت بینایی و صورت لامسه! که این صورت، جنبۀ تجرد دارد. پس نفس در مرحلۀ سوم این کار را انجام می‌دهد.

بنابراین ما تا اینجا دو صورت بالعَرَض را بیان کردیم؛ صورت بالعَرَض اول که مختصّ به خود آن اعیان خارجی است و به ما دَخلی ندارد و از آنِ خودش است. صورت بالعَرَض دوم صورتی است که در قوای بدن مادّی ما نقش می بندد که آن هم باز بالعَرَض است، به‌خاطر اینکه هنوز در اینجا هم ادراکی انجام نشده است.

عدم دَخل قوای مادّی در ذخیره‌سازی صُوَر توسط نفس

صورت سوم که صورت بالذّات است، آن صورت و فتوکپی است که نفس از آن صورتی که در مغز و در اعصاب ما نقش دارد برای خودش ذخیره می‌کند و برمی‌دارد. لذا اگر مغز از کار هم بیفتد باز آن صورت باقی است. مسئله همین است که اگر مغز از کار افتاد مثلاً این آدم را کشتند و در هاون گذاشتند و پودرش کردند، اگر نفس این انسان و آدم به یک بدن دیگری تعلّق بگیرد می‌بینیم که تمام آن صوری که در آن بدن قبلی کسب کرده است، همه وجود دارند.

لذا ذخیره‌سازی نفس هیچ دَخلی به اعصاب و قوای مادّی بدن ندارد. بله، ممکن است به‌واسطۀ عروضِ عوارضی بین این دو مرحله حجاب و مانع واقع بشود، یعنی انسان به‌واسطۀ اختلال در قوا از آن صُوَر منصرف بشود اما نه‌اینکه آن صُوَر از بین بروند. در اینجا چون صورت نمی‌تواند خودش را به بدن منتقل بکند مسئله این‌طور است که منصرف می‌شود اما اگر من‌باب‌مثال نفس بتواند به یک تجرد بیشتری برسد می‌تواند تمام آنها را داشته باشد، یعنی تمام آنها را دارد و می‌توند آنها را احضار بکند.