جلسه ۷۳

بنابراین معاد در روز قیامت به این معنا نیست که تمام بدن‌های افراد در آنجا جمع می‌شوند، در این‌صورت تمام صحرای محشر فقط کفاف یک نفر را هم نمی‌دهد، در این‌صورت این شخص باید با هر بدنی که کاری انجام داده است مانند یک گله راه بیفتد و بیاید، تازه این فقط یک شخص است! لذا اصلاً معاد به این صورت نیست بلکه اینکه می‌گویند عود پیدا می‌کند یعنی عودِ به‌عنوان مجازی. پس معاد این است که صورت حقیقی اشیاء در عالَم قیامت عود پیدا می‌کند، یعنی در واقع این‌طور نیست که آن صورت حقیقی از بین رفته است و حالا عود می‌کند، بلکه آن صورت حقیقی در ظرف خودش وجود دارد ولی شما از آن اطلاع ندارید.

معنای آیۀ ﴿فَبَصَرُکَ ٱلیَومَ حَدِید﴾

لذا می‌فرماید: ﴿لَّقَدۡ كُنتَ فِي غَفۡلَةٖ مِّنۡ هَٰذَا فَكَشَفۡنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلۡيَوۡمَ حَدِيدٞ﴾؛¹ تو نمی‌دانی که تمام کارهایی که انجام داده‌ای در وجودت ذخیره شده است، خیال می‌کنی فانی هستند، خیال می‌کنی که برمی‌گردند، درحالی‌که برنمی‌گردند بلکه ذهن شما بر آنها اطلاع پیدا می‌کند، الآن در وجود خودت هستند. مثل کتابی نیست که از این اطاق بیرون برود و دوباره به داخل برگردد، بلکه کتاب در همین اطاق است، چراغ را روشن می‌کنی و کتاب را می‌بینی! در روز قیامت فقط کلید چراغ را می‌زنند، لامپ را روشن می‌کنند، نه‌اینکه کارهای گذشته را یکی‌یکی بیاورند و در جلوی چشم انسان نشان بدهند. کار خدا در روز قیامت کلید زدن است، می‌گویند که حالا تماشا کن! همه چیز در وجود ما هست، حقیقت تمام اشیاء در وجود ما که همان وجود ملکوتی ما است نه وجود مادّی، هست. مادّه که اصلاً از بین رفت پس حقیقت تمام اشیاء در وجود ما هست و روز قیامت فقط کلید را می‌زنند و می‌گویند که حالا ببینید، ولی الآن هنوز کلید زده نشده است.

در این دنیا بعضی کلید خودشان را می‌زنند و همه چیز را می‌بینند؛ آنها افرادی هستند که معاد را طی کرده‌اند، از قیامت برزخیّه، انفسیّه، عظمیٰ، کبری و صغری و همه چیز گذشته‌اند. ولی در روز قیامت این مسئله برای همه تحقّق پیدا می‌کند و برای همه هست، پس این دیدن در روز قیامت مخصوص به ما است.