جلسه ۷۸

و مِن هذا ظهرَ النسبةَ بینَ الخارجِ و الذهن‌ِ أیضًا.¹

و از اینجا نسبت بین خارجی و ذهن هم معلوم شد که در اینجا در خارج و ذهن قضیّه چیست. چون ما اگر ما خارج را اعم بدانیم در این‌صورت بین خارج و ذهن عموم و خصوص مِن وجه است؛ در بعضی از جاها خارج صدق می‌کند و ذهن صدق نمی‌کند در بعضی از جاها خارج صدق نمی‌کند و ذهن صدق می‌کند در بعضی از جاها با هم اجتماع دارند.

و التعبیرُ بِالذِّهنِ مرةً و بالذّهنیِّ أخریٰ لِلإشارةِ إلی جریانِ هذهِ النسبِ بِعینِها فی ذواتِ النسب.²

در یک جا ما گفتیم که بالذهن در خود قضایا هم این نسبت‌ها می‌آیند ما در خصوص آن ذهن و خارج این نسب را آوردیم خُب بین ذهن و خارج این نسبت هست؛ خارج اعم مطلق از ذهن است و نفس‌الأمر اعم از خارج و ذهن است حالا خود اینهایی که این نسبت را دارند که قضایا باشند خود این قضایا نسبت به‌هم [مختلف] هستند. شما روی یک قضیّه حساب می‌کنید می‌بینید که این قضیّه نسبت به قضیۀ دیگر اعم می‌شود، آن قضیّه نسبت به این قضیّه اخص می‌شود این قضیّه با آن قضیّه با همدیگر مادۀ افتراق دارند، عام و خاص مِن وجه و امثال‌ذلک هستند.

أللهم صل علی محمد و آل محمد