جلسه ۸۲

اگر وجود بسیط باشد وجود، وجود است وجود مجعول ترکیبی بالعرض و همین‌طور ماهیت و اتصاف وجود هستند منتهی وجود مجعول ترکیبی بالعرض، وقتی که جعل با بساطت خودش به وجود تعلق می‌گیرد از این جعل وقتی که به وجود خورد ماهیت هم بالعرض مجعول می‌شود اعراضی هم که به لحاظ وجود عارض بر ماهیت می‌شوند مثل قیام، قعود، تحرک و اتصاف همه مجعول بالعرض می‌شوند اتصاف مجعول بالعرض می‌شود تمام این اینها در صورتی است که جعل به‌عنوان بساطت به وجود تعلق بگیرد والاّ جعل مرکب نداریم.

«فنل جَمیع ذلک و هو أمرٌ مِن النیل» شما به تمام اینها برس و آن امر از «نیل» است.

ثمَّ شرعتُ فی ذکرِ الأدلةِ علی القولِ المَرضی. فَمنها قَولی و لی علی القولِ الذی هو اختیاری أنَّ لازمَ المهیةِ اعتباریٌ. و إنّما کان اعتباریًا لِأنَّه یَلزمها بِما هی هی معَ قَطعِ النَّظرِ عن الوجودین حتی لو فُرِضَ أنَّ الماهیةَ تکون متقرّرةً مُنفکةً عن کافَّةِ الوجودات لَکانَ لازمًا لها. و الماهیةُ بِهذا الاعتبار اعتباریٌ بِالاتفاق فَما یَلزَمها کذلک أولی بالاعتباریةِ.¹

ما برای این مسئله ادلّه اقامه می‌کنیم و سه دلیل می‌آوریم؛ می‌فرمایند که برای من برای قولی که در اختیار من بود این بود که لازمۀ ماهیت اعتباری است. چرا لازمۀ ماهیت اعتباری است؟! لازم ماهیت است با قطع نظر از وجود ذهنی یا وجود خارجی فرض کنید که حیوانیت برای نوع ناطقیت برای نوع تحیّز برای نوع، البتّه تحیّز به لحاظ وجود است.

تلمیذ:...

استاد: فرق نمی‌کند معنای اعم لازم ذات است هر ذاتی در خودش ذاتیات خود را لازم گرفته است به معنی اعم در اینجا هست و فرق نمی‌کند چه ذاتیات چه لوازم لاینفک مثل زوجیت فرق نمی‌کند.

«حتی لو فُرِضَ أنَّ الماهیةَ تکون...» حتی اگر فرض شود که ماهیت می‌شود که متقرّر باشد و وجود به آن تعلق نگیرد ولی تقرّر داشته باشد و از همۀ وجودات منفک بشود، این لازم، لازمۀ ماهیت است و ماهیت به این اعتبار، اعتباری است یعنی بما هی هی اعتباری است حتی بنا بر قول اصالةالماهیة که آنها وجود را اعتباری می‌دانند فقط آن را یک فرض ذهنی می‌دانند که بدون اینکه وجود به آن تعلق بگیرد یک تقرّری داشته باشد یک تحققی داشته باشد یک اصالتی داشته باشد.