جلسه ۸۳

معانی حروف یک معانی رابط

بنابراین متوجه شدیم که معانی حروف یک معنای رابط هستند. همین‌طور در باب مشتقات هم همین حرف را می‌زنند که مشتق عبارت است از نحوۀ انتساب یک صفتی به موصوف خودش که... البتّه این بحث مشتق قبلاً آمد و احتمال دارد که بعداً هم بیاید ـ حالا یا با این بحث یا با سایر بحث‌های دیگر که فعلاً در این بیان هستیم ـ حالا دیگر از این بحث صرف نظر می‌کنیم.

کیفیت وجود ذهنی

بنابراین وجودی که ما در ذهن داریم دو وجود است؛ یک وجود نفسی است که وجود مستقل از مفاهیم است، یک وجود رابط است که عبارت است از وجود در ضمن مفاهیم دیگر است. وقتی می‌گویم که من از بصره سیر کرده‌ام یعنی ابتدائیت سیر من از بصره بوده است. این ابتدائیت از سیر و بصره روشن می‌شود، به این وجود رابط می‌گویند.

تلمیذ: ... وجود نفسی هم دارند؟

استاد: بله وجود نفسی دارند.

تلمیذ: وجود اعراض رابطی هستند؟

عدم تنافی بین وجود رابطی و نفسی

استاد: بله. آن چیزی که در ذهن است خود اصل وجودشان در خارج وجود رابطی هستند، حالا صحبتم همین است که اینها در نفس یک مفهوم مستقلی دارند، به‌خاطر استقلال در مفهومشان به آنها وجود نفسی ذهنی می‌گویند نه وجود نفسی خارجی، بعد این وجود نفسی در خارج وجود رابطی می‌شود بنابراین بین رابطی و نفسی منافاتی نیست ولی این وجود نفسی که دارند یا فی‌نفسه است یا لغیره است؛ اگر فی‌نفسه باشد که فرق می‌کند، لغیره هم باشد مثل اعراض است، در هر صورت بحث وجود نفسی ما درقبال خودش وجود رابط است و وجود رابطی نیست؛ یعنی وجود یا وجود نفسی است، فی‌نفسه است که این فی‌نفسه به وجود مستقل و وجود غیر مستقل تقسیم می‌شود. در وجود مستقل یا بحث از اعیان خارج است یا بحث از ذهن است. در وجود غیر مستقل هم یا بحث از اعیان خارج است یا بحث از ذهن است ولی در باب ذهن آن وجودی که در ضمن غیر است و تحققش در ضمن غیر است به آن وجود رابط می‌گویند، آن مفهومی که در ذهن بدون تصور از ذهن است به آن وجود نفسی می‌گویند.