جلسه ۹۷
توضیحات:
الفریدة الثالثة فی القدم و الحدوث 24ـ غرر فی تعریفهما و تقسیمهما
جلسه ۹۷
6آنچه که ما در عالم در مقام اثباتش هستیم تغیّر به‌عنوان حدوث است، فرض کنید می‌گوییم که العالَمُ مُتغیِّرٌ و کلُّ مُتغیِّرٍ حادِث فالْعالَمُ حادِث، عالم حادث است این حدوثی که ما در عالم می‌بینیم تبدّل است، تغیّر نیست که از عدم به‌وجود بیاید، این دلالت بر حدوث نمی‌کند، دلالت بر حدوث زمانی نمی‌کند [که بگوییم:] پس عالم حادث است.
اگر شما صد میلیارد سال به قبل بروید دوباره همین تبدّل بوده است، دویست میلیارد سال به قبل بروید دوباره همین تبدّل بوده است، اگر به بی‌نهایت بروید شاید این تبدّل باشد، اینها دلالت بر حدوث نمی‌کند، اینها همه تبدّل است. الآن صفحۀ این کتاب کاغذ است، این برمی‌گردد و خاک می‌شود، دوباره برمی‌گردد و کاغذ می‌شود، شما یک ماده را ثابت فرض می‌کنید که این مادۀ ثابت صور مختلفی به خود می‌گیرد، این کجا دلالت بر حدوث زمانی می‌کند؟! حدوث زمانی به‌عنوان عدم‌الشیء و بعد وجودش. بله، به حدوث زمانی به‌عنوان سبق عدم این صورت دلالت می‌کند، الآن این کتاب قبلاً کتاب نبود، خاک بود، مراتبی را طی کرد و به گیاه تبدیل شد، آن گیاه را به کارخانه بردند و پنبه‌اش را گرفتند و به کاغذ تبدیل کردند، همۀ اینها صور مختلفی است که یک عنصر، یک ماده یا یک هیولا به خودش می‌گیرد، اینها دلالت بر حدوث زمانی نمی‌کند.
بله، صورت‌پذیری این ماده، تغیّر در این [ماده] دلالت بر حدوث زمانی می‌کند که یک وقت این کتاب نبود، من‌باب‌مثال پنج سال گذشته چنین کتابی وجود نداشت و بعد الآن این کتاب وجود دارد بنابراین این کتاب حادث زمانی است، این را قبول داریم ولی صحبت در این است که چه دلیلی بر حدوث زمانی مادۀ این کتاب داریم؟! این تغیّر دلالت بر حدوث زمانی آن ماده نخواهد کرد، بر صوری [دلالت] خواهد کرد که این صور بر آن ماده عارض می‌شوند، ما این را می‌خواهیم.
صحبت در این است که آن افرادی که صحبت کرده‌اند، روی ماده بحث کرده‌اند نه روی آن صورت والاّ هر آدم احمقی می‌فهمد که مثلاً این کتاب یک وقت نبوده است و بعد «بود» شده است، یک وقت این کتاب خاک شد و بعد تبدیل به کاغذ شد، الآن فرض کنید این پشمی که به‌صورت قالی ما روی آن نشسته‌ایم یک وقت این‌طور نبود، خاک بود و تبدیل به گیاه شد، بزی آمد این گیاه را خورد و به پشم تبدیل شد و پشم‌هایش را چیدند و به این قالی تبدیل کردند. ما همۀ اینها را می‌دانیم ولی صحبت در این است که چه دلیلی بر حدوث زمانی آن ماده‌ای که در تمام این صور در حال گردش است داریم؟!