جلسه ۱۰۳

این مطلب مربوط به حادث اسمی بود و ورود حاجی در ذوقُ المتألهین که یک‌دفعه ذوق عرفانی‌اش گل کرد و به خرابات زد!! حالا دیگر ایشان از بحث جلسۀ آینده به همان مسائل حِکَمی خودشان برمی‌گردند.

تلمیذ: از حضرت‌عالی در مورد حکم علی‌اللهی‌ها سؤال کردیم، فرمودید که محکوم به نجاست‌اند ... اگر آنها قائل به تعیّن نباشند که علی...

استاد: نیستند، اینها قائل به تعیّن هستند، همین‌که می‌گویند: «علی»، بین علی علیه‌السّلام و پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم فرق می‌گذارند، آن کسی که قائل به تعیّن نباشد بین علی و پیغمبر فرق نمی‌گذارد، بین علی و یک فرد عادی هم فرق نمی‌گذارد، بین علی و یک موجود دیگر هم فرق نمی‌گذارد.

تلمیذ: اگر این‌طور باشد آنهایی که عوام‌الناس هستند همه این‌طور هستند دیگر، خود بنده همین‌طور... خدا را متعیّن کرده‌ایم، همان تعیّنی را که به خدا داده‌یم از این‌طرف اشکال پیدا می‌شود.

استاد: نه، آنکه ما داده‌ایم جنبۀ نقص و ضعف ایمان ما است اما جنبۀ آنها جنبۀ کفر و ضلالت است، مسئلۀ آنها فرق می‌کند، طبعاً مراتب علم هم تفاوت پیدا می‌کند، مراتب ایمان هم تفاوت پیدا می‌کند، از این نقطه‌نظر درست است. ما در ایمان خودمان ناقص هستیم ولی خدا را واحد می‌دانیم حالا این مرحلۀ واحدیت باید تقویت شود، باید درست و صحیح معنا شود. آنها در اینجا در مقابل خدا شریک قرار داده‌اند یعنی واقعاً شریک قرار داده‌اند یعنی دو خدا تصور کرده‌اند؛ یکی خدا یکی هم فرض کنید که علی علیه‌السّلام، اگر از آنها بپرسید که آن پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم کیست؟ می‌گویند که آن پیغمبر مبعوث همین علی علیه‌السّلام است و خدا را در اینجا جسم قرار داده‌اند درحالی‌که خدا جسم نیست. ما هم می‌دانیم که خدا جسم نیست ولی در آن جسم نبودنش عوام آن‌طوری‌که باید و شاید تحقیق نکرده‌اند اما اینکه اینها خدا را جسم قرار داده‌اند و در برابر خدای حقیقی و واقعی این خدا را [مطرح] می‌کنند، این همان کفر است.