جلسه ۱۱۰

یکی از اصنافش در مقابل ضعف است، [همان‌گونه که گفته می‌شود] خداوند متعال قوتاً فوق مالایتناهی است

می‌گویند که فلانی خیلی ضعیف است یا فلانی خیلی قوی و هیکلی است که این مقابل ضعف است. اگر ما اشیاء را نگاه کنیم: یا محدود هستند مثل موجودات ارضی یا نامحدود هستند مثل عالم دهر یعنی لایتناهی هستند, خداوند متعال فوق مالایتناهی است. اسماء و صفات خدا لایتناهی هستند، همۀ عوالم هم لایتناهی هستند پس فرق خدا با آنها چیست؟ خدا یک جنبۀ فوقیت هم دارد، گفت: شما هرچه لایتناهی که باشید ما یک گردن از شما بالاتریم، گردن ما کلفت است!

و بِهذا الَمعنی یُطلَق عَلی الکَیفیاتِ الاِستعدادیَةِ القوةُ و اللاقوةُ¹ و کَذا ِمنها ما أیْ صنفُ یکونُ مبدأُ التغیُّرِ فی شَیءٍ آخَر مِن حَیث هُو آخَر إعلما. ²

با این معنایِ قوۀ در مقابل ضعف، به کیفیات استعدادیه «قوه» و «لاقوه» گفته می‌شود و یکی از این اصناف مبدأ تغیّر در اشیاء دیگر است یعنی قوه مبدأ برای تغیّر در یک چیز دیگر است از حیث اینکه چیز دیگر است.

کیفیت استعدادیه مثل مریض شدن، صحیح بودن، سالم بودن، علت پیدا کردن و این کیفیاتی که در بدن هست. مثلاً انسان قوۀ مریض شدن دارد فلانی مریض است یعنی ضعف دارد و قوۀ صحت در فلانی کم است، یا فلانی قوی است یعنی قوۀ صحت و صحیح بودن در او اشتداد دارد و امثال‌ذلک.

«... یکونُ مبدأُ التغیُّرِ فی شَیءٍ ...» یکی از این اصناف مبدأ تغیّر در اشیاء دیگر است، به‌خاطر اینکه ما در بعضی از موارد می‌بینیم که یک شی‌ء واحد هم متغیّر و هم مُغیِّر است؛ مثلاً مزاج انسان هم مُغیِّر و هم متغیّر است؛ متغیّر از اشیاء دیگر است و مُغیِّر از خودش است یعنی خود مزاج خودش را تغییر می‌دهد و قبول صحت می‌کند، دکترها می‌گویند که طبیعت همیشه به کمک خودش می‌آید! طبیعت چیست؟! طبیعت چه کمکی می‌تواند کند؟! بگویید: خدا به کمک می‌آید! طبیعت خودش آنجا افتاده است! این طبیعت می‌شود! طبیعت چیست؟! نمی‌دانیم، یک چیزی است! طبیعت کتاب است؟! پارچ است؟! فرش یا کوه است؟! این طبیعت کجا است که ما پیدایش کنیم؟!