جلسه ۱۱۰

یا فاعل یک شی‌ء واحد است یا اشیاء متناهی را مانند قوۀ فاعله در فلک و حیوان یا اشیاء غیرمتناهی را، یا قوۀ فاعلی قوۀ غیرمتناهی است مانند قوۀ فاعلی پروردگار که هر کاری را بخواهد انجام می‌دهد.

اشیاء یا متناهی هستند مثل حیوان؛ قوۀ حیوان می‌تواند تأثیر بگذارد و کارهای متناهی را انجام دهد مثل خوردن و خوابیدن و بقیۀ مسائل. یا غیرمتناهی هستند مانند قوۀ فاعلی پروردگار که فعل پروردگار غیرمتناهی است و در پروردگار جنبۀ انفعالی وجود ندارد، جنبۀ فاعلی وجود دارد.

نفس فلکی دارای قوه و اقتدار

چرا ایشان اوّل منفعله را گفت و بعد سراغ فاعله رفت، درصورتی‌که اوّل باید فاعله را می‌گفت؟! شاید از این نظر که اقسامش زیاد است فاعله را گفت.

قوۀ فاعله یعنی قوه‌ای که تغییر ایجاد می‌کند؛ مانند قوۀ فاعله در فلک، قوه‌ای که در فلک است و به‌واسطۀ آن قوه اجرام فلکی را به هر سمتی که بخواهد می‌گرداند، قوه‌ای که در فلک هست و به‌واسطۀ آن قوه زمین را به این شکل برمی‌گرداند، ماه را به آن شکل می‌گرداند. این قوه یک حرکت در هر کره ایجاد می‌کند و یک شیء را فاعل است این‌طور نیست که زمین را به این سمت و به آن سمت ببرد یا بالا و پایین کند. سابق قائل به قوۀ فلکیه ـ نفوس فلکیه و قوۀ فلکیه ـ بودند البته این حرف‌ها و این مسائل بی‌مبنا نیست، یک مبانی و حساب و کتاب‌هایی دارد، اینکه امروزی‌ها این حرف‌ها را مسخره کرده‌اند این‌طور نیست، یک اسرار و رموزی هست، علوم غریبه‌ای هست، مطالبی هست که به‌دست ما نرسیده است. آیا قمر نفس دارد یااینکه فقط جرم خاص است؟! اینها مطالبی است که درست هم هست، حالا اینکه آیا مثل ما روح دارد؟! نه مانند ما روح ندارد ولی دلیل نمی‌شود که اشیاء دارای روح نباشند و تأثیر و تأثّر نپذیرند. ارباب طلسمات و سحر تمام سر و کارشان با نفوس فلکیه و امثال‌ذلک است و اصلاً بدون آنها کار انجام نمی‌دهند و درست هم هست یعنی یک مسائل واقعی است گرچه فعلاً این مسائل در دسترس هرکسی نیست اما اینکه نفس فلکی نفسی مانند نفس حیوانی دارد و صحبت می‌کند، نه! چنین چیزی نیست اما درهرصورت نفس فلکی دارای قوه و اقتدار است و این در یک شیء واحد تأثیر می‌گذارد که در یک حرکت باشد.