جلسه ۱۱۸

عدم شناخت فصل اشیاء

فصل هم همین‌طور است، فصل هم نداریم چون فصل عبارت است از آن خصوصیت ممیّزه‌ای که آن جنس را محقق می‌کند دو چیز که نمی‌توانند یک چیز را محقق کنند، یک چیز است که یک شیء را محقق می‌کند، فصل ممیز یعنی علت موجدۀ آن جنس به فعلیت، آن علت همیشه باید یکی باشد و آن فصل است البته همان‌طوری‌که بعضی از بزرگان و اعلام اشاره کرده‌اند این فصل در بسیاری از مواقع بلکه می‌توان گفت که در همۀ موارد برای انسان ناشناخته است و ما به حقیقت فصل پی نمی‌بریم و برای اینکه از فصل حکایت کنیم به لوازم و عوارض قریب به آن فصل اشاره می‌کنیم. من‌باب‌مثال آیا می‌دانیم حقیقت غنم یا حقیقت حمار چیست؟! نمی‌دانیم! شما می‌دانید که حقیقت فرس چیست؟! واقعاً ذات فرس از چه چیزی تشکیل شده است؟! شما فقط یک کله‌ای, پایی, دستی, سُمی یا دُمی می‌بینید، بین فرس و الاغ چه فرقی است؟! آیا چنین فرقی را می‌توانید بگذارید؟! غیر از اینکه بگویید: الاغ کوچک‌تر است و فرس بزرگ‌تر است! اما وقتی که به حرکاتشان خوب نگاه کنید متوجه می‌شوید که الاغ واقعاً الاغ است یعنی کارهایی انجام می‌دهد که اسب انجام نمی‌دهد، می‌گویید که باید اینها ذاتاً یک فرقی با یکدیگر داشته باشند اما این فرق ذاتی چیست؟! بگویید! کسی نمی‌داند، می‌گویید: همین‌قدر می‌توانیم بگوییم که اینها باید یک فرقی با یکدیگر داشته باشند. مثلاً این بقر را نگاه کنید، در جاده‌های شمال که می‌روید این گاو همین‌طور وسط خیابان می‌آید، اصلاً نگاه نمی‌کند که ماشین می‌آید یا می‌رود، اینکه می‌گویند مثل گاو سرت را پایین می‌اندازی و می‌آیی همین است! حالا به اینکه ماشین می‌آید و می‌رود کاری ندارد راهش را می‌رود اما ظاهراً خر این کار را نمی‌کند و می‌ایستد یا آن هم ...؟! مثل اینکه بعضی وقت‌ها دیده شده است که خر هم می‌آید اما مثل اینکه یک‌خرده ...