جلسه ۱۱۹

«آیا ماهیت این اجزاء در عین یکی می‌شود یا متعدد است؟ یعنی ما دیگر در عین نه جنسی داریم و نه فصلی؛ مثلاً در این زید نه جنسی هست و نه حیوانیت و نه ناطقیت، در واقع یک چیز هست، نه فصل است و نه جنس، یک چیز بیشتر نیست؛ جنس در فصل می‌رود و باهم قاطی می‌شوند و داخل می‌شوند و یک چیز می‌شوند، درست شد؟! می‌خواهم عرض کنم که تعددش ازبین رفته است.

«أو تَعَدَّدتْ؛ یا متعدد هستند» این کأنّ متعدد هستند، دو بدن داریم؛ یک روح هستیم در دو بدن! یعنی اجزاء حدّیه متعدد هستند حالا که ماهیت متعدد هستند «یا اجزاء از نظر وجودی یکی است» ـ گرچه در واقع به تحدید عقلی دوتا است ولی از نظر وجودی یکی است ـ یعنی دوتا وجود نیست یعنی این‌طور نیست که یک سلول حیوان باشد و یک سلول ناطق باشد، نه‌خیر! همۀ اینها یکی هستند. «تذکیر فعل مسند به ضمیر مؤنث مجازی در نظم زیاد است. گرچه ممکن است «وُجودٌ» بخوانید اما کلام ما از سلیس بودن بیرون می‌آید»! الحمدلله خیلی کلام شما سلیس است!! «یا وجود آن اجزاء مثل ذاتش یعنی ماهیتش، متعدد است» یعنی همان‌طوری که ذاتش از حیوانیت و ناطقیت متعدد است حدودش هم متعدد است یعنی ما در خارج دو چیز می‌بینیم؛ چشممان یکی می‌بیند اما اگر یک عینک خوبی بگذاریم و چشممان دقیق‌تر شود زید را با دو سر می‌بینیم یک سرش حیوان است یک سرش [ناطق]! اینها این‌طور می‌گویند دیگر! به‌جای دوتا پا چهارتا پا دارد! دوتا پایش برای حیوانیت است و دوتا پایش برای ناطقیت است و قِس علیه!

فهذه أقوالٌ ثَلاثةٌ قَد ذَهَبَ إلی کُلِّ طائفةٌ. الثَّانی و هو أنَّ الأجزاءَ الحدیةِ مُتعددةٌ فی العینِ مَاهیةً مُتحدةٌ وُجوداً لَدَیَّ مُعتبَرٌ.¹

«سه قول در اینجا داریم»:

قول اوّل اینکه این اجزاء حدّیه در خارج یکی است که این قول رد می‌شود.

قول دوم این است که متعدد است لکن وجوداً یکی است.