جلسه ۱۱۹

مطلب دیگر بحثی است که مرحوم حاجی سه قول را ذکر می‌کنند که لا شک و لا شبهه در اینکه هر شیء مادی از یک جنس و یک فصل مرکب شده است مثلاً خرگوش از یک جنس و یک فصل مرکب شده است، مارمولک از جنس و فصل مرکب شده است، انسان از جنس و فصل مرکب شده است, انسان به اصناف مختلف هم از جنس و یک فصلی مرکب شده است، همۀ اینها جنس و فصل دارند، حیوانات هم همین‌طور هستند، اجسام هم همین‌طور هستند.

اقوال متعدد در کیفیت وجود جنس و فصل درخارج و اتحاد یا عدم اتحاد آنها با اشیاء

در اینکه هر نوعی جنس و فصل متعددی دارد شکی نیست, صحبت در این است که همین در عالم خارج چطور است؟ آیا در عالم خارج این جنس و فصل با آن شیء خارجی یکی است یا تعدد دارد؟ بعضی‌ها گفته‌اند که نه‌خیر! اصلاً ما در عالم خارج جنس و فصل نداریم، یک واحد بیشتر نداریم و آن را هم نوع می‌گویند پس نوع فقط در وعاء ذهن است و در خارج هیچ چیزی نیست فقط یک شیء است، در واقع ذهن در سر خودش ممکن است که هزارتا چیز درست کند هزارتا ترکیبشان کند؛ جنس درست کند، فصل درست کند، لوازم و عوارض درست ‌کند و هزارتا چیز درست کند ولی در خارج یک چیز بیشتر نیست و آن چیز خود همان شخص متعین است.

بعضی‌ها گفته‌اند: همان‌طوری که در ذهن متعدد است در خارج هم متعدد است یعنی زیدِ در خارج هم از جنس و از فصلی متعدد است. اینهایی که گفته‌اند: متعدد است، دو قول هست؛ بعضی‌ها گفته‌اند که در خارج متعدد هستند ولی از نقطه‌نظر وجود واحد هستند، بعضی‌ها گفته‌اند که از نقطه‌نظر وجود هم تعدد دارد. مرحوم حاجی می‌فرمایند: از نظر من این قول دوم ارجحیت دارد ـ از نظر ایشان قول سوم می‌شود ـ که جنس و فصل هم در ذهن متعدد هستند هم در خارج متعدد هستند یعنی خود زیدی که در خارج هست از یک جنس و یک فصل مرکب شده است ولی از نظر وجودی واحد است یعنی ما نمی‌توانیم او را تکّه کنیم مثلاً ارّه بگذاریم و او مثل گوسفند دو شقه شود که نصف او حیوان شود و نصف او ناطق شود، نه‌خیر! هر جزئی از آن را بگیرید حیوان و ناطقیت باهم است، این سه قولی است که إن‌شاءالله اگر جلسۀ بعد فرصت داشتیم به بقیه‌اش می‌رسیم، فعلاً اقوالش را بخوانیم.