جلسه ۱۲۳

و منه أیْ مِن الواحدِ بِالخصوصِ ما أیْ وَاحدُ الوَضعیِّ زادَ أیْ زادَ موضوعُه المَفهومَ الآخر وراءَ مفهومِ الوَحدةِ و عَدم الإنقسامِ و کان مِن ذواتِ الأوضاعِ کَالْنُقَطِ و مِنه کالْمُفارقِ أیْ مِنه ما زادَ علی مَفهومِ عَدمِ الإنقسامِ شَیئاً لَمْ یکنْ وضعیاً کَالعقلِ و النَّفسِ. ثُم َّ هذه الثَّلاثةُ مُشترکةٌ فی أنَّ موضوعَها لا یَقبَلُ القِسمَة مِن حیثُ ذاتِ المَعروض کما لا یَقبَلُها الکلّ مِن حیثُ العارضِ الذی هو الوحدةُ.¹

«از واحد بالخصوص واحدی است که از نظر وضعی یک چیزی زیاد دارد یعنی موضوع این واحد یک مفهوم دیگری را غیر از مفهوم وحدت و عدم انقسام زیاد دارد ولی از ذوات اوضاع هم هست» یعنی وضع قراردادی می‌کنند «مثل نقطه» که قابل قسمت نیست و آن را وضع کرده‌اند و مبدأ برای کم قرار داده‌اند که قبول قسمت هم نمی‌کند.

«و یکی از آن اقسام واحد بالخصوص واحد مفارق است یعنی بر مفهوم عدم انقسام یک شیء را زیاد کرده است که وضعی نیست درحالی‌که یک امر واقعی و خارجی است مثل عقل و نفس» که اینها واحد هستند و اضافه بر معنای وحدت یک ذاتی هم دارند و وضعی هم نیستند. «این سه‌تا مشترک هستند که موضوع اینها یعنی مبدأ اعداد و وضع و عدم‌الوضع که مفارق باشد از حیث ذات معروض قبول قسمت نمی‌کند همان‌طوری‌که از حیث عارضی که وحدت هم باشد قبول قسمت نمی‌کند ...»، همان‌طوری‌که خود معنای مفهومی وحدت قبول قسمت نمی‌کند آن ذات خارجی‌شان هم قبول قسمت نمی‌کند.

... ادراک معانی تجردی، جنبۀ سیادت و اتصال به آن مبدأ؛ اتصال به یک مبدأ موجب می‌شود که زیارت او مثل زیارت سیدالشهدا بشود چون مبدأ واحد است مجرای فیض هم واحد است فرقی نمی‌کند، آن‌وقت آن کسی که اصلاً در حقیقت مبدأ قرار گرفته باشد عین آن است دیگر برای او چه باید گفت!

تلمیذ: اگر اتصال به نفس باشد ...

استاد: اگر تقوا نباشد اتصال هم نیست.