جلسه ۱۳۰

نفس در حکم حرکت توسطیه

پس این نفس حکم حرکت توسطیه را دارد یعنی نفس در عین اینکه بالا هست پایین هم هست، درعین‌حال وسط هم هست، درعین‌حال همۀ آن مراتب را دارد. در تمام این حرکت‌هایی که نفس از صقع جبروت تا پایین می‌کند در تمام اینها نفس وجود دارد. نه‌اینکه نفس معدوم شود و وجود پیدا کند بلکه نفس هست و می‌بینیم که آن حرکت بالایی با حرکت پایینی تفاوت پیدا می‌کند؛ نفسی که در مرحلۀ پایین هست اصلاً نمی‌توان به آن نگاه کرد و آن نفسی که در مرحلۀ بالا هست ما نمی‌توانیم به آن نگاه کنیم درحالی‌که هر دو نفس است. بنابراین یک شیء است و آن یک شیء است که در تمام این مراتب وجود دارد و عجیب اینجا است که در هر مرتبه‌ای صورت خاص خودش را می‌گیرد که از آن صورت، مرتبه و مقدار آن نفس مشخص می‌شود ولی درعین‌حال خودش هم ازبین نرفته است یعنی خودش سر جایش هست.

اگر بخواهیم مثال بزنیم عیناً مانند مومی است که شما بخواهید این را به اشکال مختلف درآورید. و عیناً مانند آب و بارانی است که این آب و باران در تمام مراتب تصور به صور مختلفه وجود دارند؛ آن ماده بعینه در بخار هست، در باران هست در یخ هست در برف هست در تگرگ هست و بعد دوباره در تبدیل به آب و یخ شدن، آن حرکت و آن اصلی که در آن محفوظ است همان ماده است. آن ماده آن اصل اساسی است و همان اصل محفوظی است که در همۀ مراتب حرکتی که الآن این مایع سیال که اکسیژن و هیدروژن است دارد انجام می‌دهد، نفس هم همین‌طور است.

وقتی که در ماهیت‌ها نگاه کنیم می‌بینیم که اصلاً ماهیت‌ها تغییر و تبدّل پیدا می‌کنند و به‌طورکلی یک ماهیت تبدیل به یک ماهیت دیگر می‌شود و تجوهر ذاتی‌اش به‌طورکلی به تجوهر دیگری تبدیل می‌شود. مثلاً اگر یک دانه سیب را نگاه کنید، این یک دانه سیب تبدیل به برگ می‌شود. تبدیل به درخت می‌شود. آب، سیب نیست. خاک، سیب نیست. این آب و خاک تبدیل به گیاه می‌شوند حیوان این گیاه را می‌خورد تبدیل به حیوانی می‌شود و لحم می‌شود. ماهیتِ خودش را بالکل ازدست می‌دهد و ماهیت دیگری را به خود می‌گیرد. درست شد؟! اما ما در مورد آب این حرف را نمی‌زنیم؛ آن ماهیت سر جایش هست و صور عوض می‌شود. مانند اینکه شما یک‌ وقت می‌گویید که آب ازبین رفت و تبدیل به گیاه شد این الآن ماهیتش تغییر کرد و الآن دیگر آبی وجود ندارد و هرچه هست گیاه است. یا آب را می‌خوریم و این آب تبدیل به لحم می‌شود، تبدیل به مو می‌شود الآن این مویی که هست، این مو از اجزایی تشکیل می‌شود این مو از کجا آمده است؟! از هوا که نیامده است شما آب و غذا خورده‌اید بعد این مو رشد می‌کند و بالا می‌آید. این مو غیر از ترکیب آب و غذا و پرتقال و سیب و چیزهای دیگری که خورده‌اید [که تشکیل نشده است] مثلاً گوشت خورده‌اید، پلو خورده‌اید تمام اینها همه دست‌به‌دست هم می‌دهند و داخل در بدن می‌شوند و استحاله می‌شوند. این استحاله به این صورت است که در بدن مو رشد می‌کند، استخوان رشد می‌کند، تبدیل به خون می‌شود و امثال‌ذلک.