جلسه ۱۳۱

حالا ایشان می‌خواهند یک مسائلی را در ارتباط با غایت مطرح کنند؛ چطور در عالم کار عبث پیدا می‌شود؟ کار گزاف پیدا می‌شود؟ غایت برای اینها چیست؟ فرض کنید شما که فاعل قاصد و مختار هستید وقتی این تسبیح را می‌چرخانید چه غایت و نتیجه‌ای درنظر دارید؟ به چه مسئله‌ای می‌رسید؟ دیده‌اید که بعضی‌ها همین‌طور تسبیح را می‌گردانند؟! همین‌طوری هستند و به‌خاطر اینکه بیکار نباشند و امثال‌ذلک.

من از این کار خوشم نمی‌آید و خودم تابه‌حال [زمانی] نبوده است که تسبیح بردارم و بگردانم. یک روز دیدم که مرحوم علاّمه ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ هم همین‌طور تسبیح می‌گرداند و حرفی هم نمی‌زند، گفتم که شاید همین‌طوری می‌گرداند بعد از این قضیه گذشت و یک روز [صحبت راجع ‌به] همین قضیۀ تسبیح گرداندن بود، من به مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ گفتم که مرحوم علاّمه هم می‌گرداند! بحث عبث و اینها بود، آقا فرمودند که نه! ایشان از روی قصد و تعمّد این عمل را انجام می‌داد! به‌جهت اینکه یک‌وقت از خود ایشان شنیدم که روایت داریم: اگر کسی صبح از خواب بیدار شود و بگوید: «سبحان ‌الله عَددَ مَا دَارَت سُبحَتِی»¹، چنین روایتی؛ خدا به‌اندازۀ هر تسبیحی که می‌گرداند برایش حسنه می‌نویسد ولو اینکه آن ذکر را نگوید. آقا به من گفتند که ایشان این روایت را خودشان برای من خواندند و گفتند که این تسبیحی که من می‌گردانم به‌خاطر همان روایت است. این عبث نیست و عمل گزاف نیست. یا می‌گویند: کاری که بچه‌ها می‌کنند گزاف است یعنی هدفی را در کارشان دنبال نمی‌کنند صرف لعب و لهو است، اینها در کارشان چه اهدافی را تعقیب می‌کنند؟ کاری که یک دیوانه انجام می‌دهد چه هدفی را تعقیب می‌کند؟ یا طبایع چه اهدافی دارند؟ طبیعت مزاجیه، جذب، دفع، هضم و امثال‌ذلک چه غایتی را دنبال می‌کنند؟ یا حوادث اتفاقیه که انجام می‌شوند طبعاً مسلّم این است که [کسی] قبلاً چنین حوادثی را پیش‌بینی نمی‌کرده است، آیا این حوادث هم از روی غایت انجام گرفته‌اند یااینکه دو امری است که اتفاقی بر یک تصادفی در پیش بوده است و آیا تصادف و اتفاق جلوی غایت را نمی‌گیرد؟ جلوی رسیدن شیء [را نمی‌گیرد]؟ شخص از منزلش بیرون می‌آید و همین‌که به سر کوچه می‌رسد یک‌دفعه ماشین به او می‌زند و مغزش را متلاشی می‌کند، به این اتفاق می‌گویند، آیا این تصادف جلوی این غایت را نمی‌گیرد؟ پس فعل این بدون غایت است؟ درحالی‌که شما برای غایت جزءالعله مطرح کردید، چگونه می‌شود این مسئله را مطرح کرد؟