جلسه ۱۳۷

من‌‌باب‌مثال وقتی‌ که می‌بینید ایشان که الآن در مقابل شما نشسته است دارای خصوصیات عمرو است مثلاً حافظه‌اش حافظۀ عمرو است، حرف‌هایی که می‌زند حرف‌های عمرو است، نحوۀ کارهایش نحوۀ کار عمرو است، همۀ حرکات و سکنات او [مثل] عمرو است ولو اینکه شکل ظاهری‌اش شکل زید است ولی شما به او عمرو می‌گویید و این شکل ظاهر ملاک برای تسمیۀ او به‌ زید نخواهد بود. [وجه تسمیه] عبارت از آن نفسانیاتی است که آن نفسانیات به بکر و زید و امثالهم هویت می‌دهد. بله، شما می‌توانید به او بگویید: «این بدنی است مانند این بدن».

امیرالمؤمنین علیه‌السّلام فرمودند که «و إنَّما كُنتُ جاراً جاوَرَكُم بَدني أَيَّاماً و ... صَاحبکم»؛¹ آنچه ‌که با شما بود فقط بدن من بود، بدن من با شما بود، خود من با شما نبودم پس شما من را نمی‌دیدید بلکه بدن من را می‌دیدید، این بدن هم خاک می‌شود و ازبین می‌رود، من خاک نمی‌شوم! ما هستیم، بدن من مثل بقیۀ بدن‌ها [است و] هیچ تفاوتی هم بینشان نیست، بین‌ این بدن و آن بدن هیچ فرقی نیست؛ [از جهت] خصوصیات و جهات فیزیکی و عنصری همۀ اینها یکی هستند پس آنچه ‌که ملاک برای اشاره و ارزش و حقیقت داشتن شیء است ماده بودن نیست، ماده بودن میان آنها مشترک است، ماده شعور و ادراک و فهم ندارد ماده هیچ ندارد، ماده مثل این استیل می‌ماند که از خودش اختیار ندارد شما در آن آب بریزید یا سرکه شیره در آن بریزید، می‌گوید که من یک ظرف هستم و هرچه می‌خواهید در من بریزید؛ امروز آب بریزید، فردا شربت بریزید، پس‌فردا سرکه شیره بریزید، پس‌آن فردا دوغ بریزید، هرچه می‌خواهید بریزید برای من فرقی نمی‌کند. ارزش این پارچ به این است که ببینیم داخل آن چیست، اگر سرکه و شیره بود قیمت این پارچ چهارصد تومان می‌شود، اگر در این پارچ آب بود قیمت آن صد تومان می‌شود، این صد تومان و چهارصد تومان برای آن سرکه شیره‌ و‌ آبی است که داخل آن هست. ارزش زید و عمرو به‌خاطر این نیست که زید هشتاد کیلو وزن دارد و وزن عمرو شصت کیلو است بلکه به‌خاطر این است که یک نفسی به زید تعلّق گرفته است که آن نفس به او ارزش داده است و یک نفسی به عمرو تعلّق گرفته است که آن نفس به او ارزش داده است.